Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1977, Blaðsíða 152

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1977, Blaðsíða 152
158 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS Að landsvenju eru algengustu bakhús gangabæjarins eldhús, búr og baðstofa. Víða sunnanlands voru þó útieldhús og búr inn af skál- um. Á Keldum t. d. aðeins eitt bakhús, eldhús, en fyrir miðja 19. öld baðstofa.24 Á teikningu Ohlsens af Breiðabólstöðum á Álftanesi eru bakhúsin hinsvegar fimm líkt og á bóndagarðinum í Reykjabók. Án þess að vilja fullyrða nokkuð er vel hægt að ímynda sér að húsin tvö næst langhúsi séu eldhús og búr og þá væri strympan baðstofan. Lík- legra þætti mér að búrið væri á vinstri hönd, þar sem húsin eru tvö, annað stærra, hitt minna. Algengt var að búr væru fleiri en eitt. Ef sú tilgáta er rétt að höfundur Reykjabókar sé að sýna aftasta húsið hornrétt á hin, þá er það vissulega ekki algengt fyrirkomulag, en þó er það þekkt, t. d. í Kúabót, rústunum sem Gísli Gestsson hefur verið að grafa upp austur í Álftaveri, í Gaulverjabæ um miðja 18. öld eftir úttekt að dæma og enn má rekast á það norðanlands. Minnsta þakið á myndinni gæti verið á húsi út úr baðstofu. 1 þennan tíma get- ur vart verið um annað að ræða en ónstofu. Um frambæjarhúsið er það að segja, að lengri hluti þess er hugsanlega skáli, en sá styttri stofa. Þannig er a.m.k. hlutfallið þar sem ég þekki til. Alveg öruggt tel ég að annað húsið sé skáli. Hitt gæti verið eldhús eða búr og þá breyttist áðurnefnd tilgáta um bakhúsin. Sé hinsvegar stofa á bæn- um þá sýnir teikningin í Reykjabók stórbýli, í öllu tilfelli engan smá- bæ eins og Aage Roussell hélt fram. Óþarfi er að orðlengja það frek- ar, bóndagarðurinn í Reykjabók er auðvitað dæmi um gamla íslenska gangabæinn, fornugerð, eins og Valtýr Guðmundsson og Aage Roussell réttilega benda á, elsti vitnisburður á mynd sem þekktur er. Tilvitnanir: 1. Magnús Már Lárusson: Maríukirk.i'a og Valþjófsstaðahurðin, Saga II, 1—2, bls. 84—154. 2. Björn M. Ólsen: Valþjófsstaðahurðin, Árhók hins ísl. fornl.fél. 1885, bls. 37. 3. Guðbrandur Jónsson: Dómkirkjan á Hólum í Hjaltadal, Safn til sögu ís- lands V, bls. 132 4. E. Salvén: Bonaden frán Skog, Stockholm 1923, bls. 57. 5. Aage Roussell: Farms and Churches in the Mediaeval Settlements of Green- land, Medd. om Gronland 89, Kbh. 1941, bls. 110. 6. Hermann Phleps: Die noi-wegischen Stabkirchen, Karlsruhe, 1958, myndatexti við 54. mynd. 7. Peter Paulsen: Drachenkampfer, Löwenritter und die Heinrichsage, Köln 1966, bls. 33—32. 8. Sama tilvitnun og í 5. 9. Sjá Voyage en Islande, ljóspr. Rvík 1967, Plan de Skálholt en 1836. 10. Sama rit bls. 55.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.