Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 45

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 45
FUNDINN MANNABEIN í NEDRANESI 49 sandborin mold, hafði verið ýtt í suður og austur. Þarna blasti við vel afmöi k- uð beinahrúga, um 80 cm austan við allhátt barð, sem myndaðist þegar ýtt var. Hún var 50 x 60 cm að stærð, en einungis voru eftir um 10 cm eftir niður á óhreyfðan jarðveg. Heimamenn álitu, að á að giska 60-70 cm hefðu verið niður á leifarnar frá yfirborði. Ég gróf upp þau bein, sem eftir voru, en þau voru svo fá, að þau komust fyrir í litlum kassa. Einnig athugaði ég jarðveginn í kring, en þar var ekkert að finna og ekkert var heldur að sjá í barðinu vestan við. Við athugun mína leit því út fyrir, að hér væri um að ræða holu og í henni hefði verið grafinn samtíningur af beinum. Dr. Jón Steffensen rannsakaði nákvæmlega þessar beinaleifar. Þau bein, sem á annað borð var hægt að greina eru lítt fúin og úr eigi færri mönnum en tíu, en alls engin dýrabein voru þar á meðal. Beinin eru úr barni á fyrsta ári, tveimur börnum fimm til sex ára, einum unglingi, sennilega karli, og sex full- orðnum. Þar af eru örugglega tveir karlar og ein kona og hinir þrír hafa senni- lega líka verið konur. Þegar við vitum nú úr hversu mörgum einstaklingum beinin eru og að þau eru úr fólki á ýmsum aldri er serffulegast að ætla þau komin úr kirkjugarði eða grafreit. Hafi þau eftir jarðrask verið grafin þarna niður í stað þess að vera flutt í kirkjugarð. Engar ritaðar heimildir hef ég fundið um að kirkja eða bænhús hafi verið í Neðranesi. í máldaga Stafholtskirkju um 1140 á hún m.a. jarðirnar Svarf- hól, Bjargastein og Hofstaði, sem allar eru á milli Norðurár og Þverár, en ennfremur á kirkjan alla eyna þar sem Þverárþing stendur.1 í Gíslamáldögum og síðar á Stafholtskirkja m.a. jarðirnar Svarfhól, Bjargastein og Nes.2 Þegar þeir Árni Mangússon og Páll Vídalín safna efni í Jarðabók sína 1708 á Staf- holtskirkja ennþá Neðranes.3 Víða í heimildum er getið um bænhús á miðöldum, sem hafa verið lögð niður eftir siðaskipti. En oft vill til, að mannabein koma úr jörðu á stöðum þar sem þeirra er alls ekki von, bæði heima við bæi og þar sem nú er víða- vangur. Ekki er auðvelt að álykta neitt um, hvað hefur ráðið því hvort bæn- hús voru á bæjum. Það hefur vafalítið verið hagræði fyrir bændur að geta fengið alla prestsþjónustu heima enda þótt það kostaði fé að halda bænhús. Það kostaði nefnilega einnig fé að fá Ieg í kirkjugarði,4 og að því er maður ímyndar sér oft ærna fyrirhöfn að komast til kirkju um misjafnan veg og í misgóðu veðri. Þessar áðurnefndu beinaleifar gætu bent til þess, að bænhús hafi verið í Neðranesi, og þá trúlegast áður en jörðin komst í.eigu Starfholtskirkju, en það hafi lagst niður eigi síðar en á 16. öld. Hefði það staðið lengur eru meiri líkur til, að við hefðum einhverjar heimildir fyrir því, eins og að samkvæmt munn-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.