Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 148

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 148
152 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS fældt, men biskop Brynjólfur Sveinsson skaffede ham asyl pá ostlandet. — Magnús Magnússon, der 1648-52 havde været i tjeneste hos den lærde, fra statsomvæltningen kendte, kobenhavnske borgmester Hans Nansen27, skal ogsá have efterladt en nu tabt lægebog om græs og planter. To biskopbradre fra sidste halvdel af 1600-tallet, Gísli Þorláksson (1631-84) i Hólar28 og Þórður Þorláksson (1637-97) i Skálholt29 fik trykt de forste islandske b0ger med medicinsk indhold: den forste, der 1651 havde forsvaret en disputats, ,,De stellis fixis" under anatomen Thomas Bartholin, lod i 1671 trykke „Enchiridion. Þad er Handbookarkorn, hafande jnne ad halda calendarium", indeholdende en del lægerád m.m. Bogen var skrevet af hans broder Þórður, som udgav den i revideret skikkelse i Skálholt 1692, (Calendarium Perpetuum). De blev ofte kaldt henholdsvis „Gíslarím" og ,,Þórðarrim". Biskop Þórður havde i 1685 fáet overfort Hólar-trykkeriet til Skálholt. — Yderligere to gejstlige, Jón Guðmundsson (1635-94) i Stærri Árskógur30 og Jón Magnússon (1662-1738) i Hjarðarholt og fra 1734 i Helgafell31, fungerer som læger. — Jón Guðmundssons medicinske manuskript skal være brændt, mens den drikfældige men sprogkyndige Jón Magnússons „Praxis medica" er bevaret og skal have fundet anvendelse hos Islands forste landslæge Bjarni Pálsson i 1700-tallets midte, ligesom det medicinske manuskript (JS 359,4to) som lovrettemand Þorlákur Markússon (1692-1736) i Sjávarborg32 efterlod hos konrektoren Jón Egilsson33 i Hólar, hvor Bjarni var i 1740'erne. Ole Worm (1588-1654) var den forste professor der tog sig særlig varmt af islandske studerende; han var blevet dr. med. i Basel 1611 og havde studeret báde i Padua, Paris, London og Oxford. 1613 blev han professor i Koben- havn, forst i græsk, sá 1621 i fysik og endelig 1624 i medicin. Han opretter sit fortræffelige museum i St. Kannikestræde og skriver lærde værker om runerne (1636), guldhornene (1639), Danicorum monumentorum libri sex (1643-51), om narhvalen, om geirfuglen og medicinsk: „Institutionum medicarum syntagma" (Hafniæ 1636-40), samt „Controversiarum medicarum exercitatio I-XVIII" (Hafniæ 1624-52)34. Kemiprofessoren Oluf Borch35 (1626-90) tog sig særligt af naturvidenskabe- ligt interesserede islændinge, som Þorkell Arngrímsson36 (1629-77), der efter udenlandsrejsen af den danske konge sendtes til Norge og Island for at undersoge metalgruber, Snæbjörn Björnsson37 (1648-1706), der endte i Tjaldanes i Saurbær, og Þórður Vídalín38, en S0n af Þorkell Arngrímsson (ca. 1661-1742). Þorkell fik aldrig fuldf^rt det ham af kongen pálagte arbejde med en naturhistorie over Island, men blev præst i Garðar 1658. Han skrev flere afhandlinger, bl. a. „De alga saccharifera" og om rosmarin i Thomas Bartholins ActaMedicaet PhilosophicaHafniensia(1673: III: 165-66, 172-73,
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.