Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 155

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 155
ISLANDSKE MEDICINSKE STUDIER 159 fár Sveinn eksamen artium i Kobenhavn og studerer ved Universitetet til 1791 med Kratzenstein som præceptor da han sendes 1791-94 til Island af Naturhistorieselskabet i Kobenhavn for at foretage naturhistoriske undersogelser. 1799-1803 er han herredslæge i ostre Sydamt i Island og fra 1803-04 konstitueret landphysikus, 1833 afskediges han efter at have virket i Yztiskáli, Kotmúli, Fljótshlíð, for at slutte i Suðurvík, Mýrdal. Han publicerer en række artikler i „Rit Þess íslenska Lærdómslistafélags og i Nyt Bibliothek for Physik, Medicin og Oeconomie, samt „Efterretninger om den pá Vestmannoerne gængse ...Borne Sygdom Ginklofi" og en „Anatomisk Beskrivelse over Delphinus phocaena" ud- givet af Naturhistorie-Selskabet (II-III, Kbhvn., 1792-93). 1798 oversætter Sveinn J.F. Martinet's „Eðlis útmálun Manneskjunnar (Leirárgorðum, 8vo). Og dermed er jeg náet til 1800-tallets begyndelse, men vil gerne nævne en dansk professor, der ved sin bed-side undervisning kom til at præge báde danske og islandske læger fra slutningen af 1700-tallet. Det var Frederik Ludvig Bang (1747-1820), der 1773 havde forsvaret en disputats „de usu medico acidi Vitriolici" (8™) og 1775-1800 var blevet overmedicus ved Kgl. Frederiks hospital. Her indforer han systematisk klinisk unders0gelsesteknik ved sygesengen — noget der var glippet delvis for Johann Tode, der havde lært derom i Edinburgh75. Bang, der 1782 blev ordinær professor, udgav „Praxis medica systematica exposita" (Hafniae, 1789, 8™) ledsaget af udvalgte sygehistorier: „Selecta diarii nosocomii Regii Fridericiani Hauniensis" (I-Il, 1789, 8vo). Han lægger her vægt pá patienternes almentilstand og selvom han foretager mange autopsier lægger Bang ikke storre vægt pá dyberegáende differentialdiagnostik. Han foler sig ikke bundet til noget eentydigt patologisk eller terapeutisk system, men praver at vejlede de unge i praktisk lægekunst ved udforlig patientudsporgen og grundig objektiv klinisk undersogelse. Jeg har i denne forelæsning ikke omtalt de talrige botaniske og geografiske naturvidenskabelige værker der i de forlobne árhundrede blev trykt i Island (for- uden i Danmark, Tyskland, Frankrig og England) — og heller ikke draftet det interessante faktum — som det fremhæves af den lærde bibliograf ved Cornell University Halldór Hermannsson76, baseret pá Finnur Jónsson studier — at mens bibeloversættelserne (Stjórn) og praktisk talt alle de ældste romantiske sagaer er blevet oversat i Norge,.selv om de er opbevaret i islandske manuskripter, sá er hoveddelen af værkerne om geografi, medicin, matematik, astronomi og naturvidenskab samlet og oversat i Island. Men samtidig med at lægge vægt pá de enkelte lægers publikationer er der grund til ogsá at mindes den indsats præstesonnen fra Húsavik Magnús Ketilsson77 (1730-1803) gjorde for at skaffe islændingerne populærviden i 1700-tallets slutning. Forst 1786 var der nemlig ved ordinans af 1818 oprettet regulær postservice mellem Island og Danmark, men i adskillige ár skete forbindelsen kun 1-2 gange árligt. Kort for 1780 fandtes kun 4
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.