Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 149

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 149
ISLANDSKE MEDICINSKE STUDIER 153 IV: 182-83) og oversatte Thomas á Kempis De imitatione Christi (Hólar 1676). Han fungerede som læge og efterlod sig optegnelser om sin lægegerning39. Hans son Þórður Vídalín kastede sig over medicin og naturvidenskab samtidig med at han studerede teologi ved Kobenhavns Universitet. Efter et rektorat i Skálholt 1688-90 virker han som læge i Dal í Lóni og senere i Bræðratunga. Trods yderst trange kár lykkedes det ham i 1695 at forfatte „Dissertatiuncula de montibus Islandiæ chrystallinis" (trykt pá tysk 1754); et digt af ham er trykt i Guðmundur Andréssons „Lexicon Islandicum" (Hafniæ 1683, 22-23). Snæbjörn Björnsson havde haft Erasmus Bartholin40 (1625-94), kendt som geolog (beromt er hans „Experimenta crystalli Islandici disdiaclastici", Hafniæ 1669) og matematiker, som præceptor ved sit studieophold i K0ben- havn 1668-73, og Gísli Þorláksson, den senere biskop i Hólar28, havde haft Thomas Bartholin til præses ved sin disputats om fixstjernerne 1651, men ellers synes Bartholinfamilien ikke at have været særlige beskyttere for de islandske studenter sáledes som Worm og Borch. Den sidste var ikke blot læge, men tillige kemiker, botaniker og filolog. 1660-66 var han Europa rundt for at studere og blev dr. med. i Angers 1664, livlæge 1667, uni- versitetsbibliotekar 1681. Han skulle som professor og livlæge „særdeles ved Experiens flitteligen udforske Metallernes og Mineraliernes Natur og grundeligen eftersoge, hvad sikker nytte udi Lægedom og didhen horende beskaffenheder haver, og hvorledes des nyttigere end ordinarie sker kan bruges". Allerede 1660 var han blevet professor i filologi med botanik og kemi som bifag og bidrog med sine værker:" De ortu et progressu chemiæ" (1668), „Hermetis Ægyptorum" (1674), „Docimastice metallica" (1677) til forstáelse af sygdomsbehandling med metalmalme, mineraler og planter. 1676 beskrev han felgerne af stump hjertelæsion og páviste fire ár senere iltens (spiritus nitroæreus) betydning — knapt hundrede ár for Scheele og Priestley (1772). Havde 1500- og 1600-tallets lægevidenskab mest været præget af det teo- retiske — bortset fra Bartholinernes praktiske anatomiundervisning — sá bliver 1700-tallet præget af den rationelt baserede kliniske undervisning ved sygesengen41. Karakteristisk for Norden — modsat Italien og Holland — er det, at det er de som oftest nedvurderede bartskærere, der i Danmark in- troducerer bed-side oplæringen, mens de medicinske doctores forbliver i deres elfenbenstárne. Til de tidligere basisfag ved universitetet i anatomi, kemi, botanik og fysik knyttes nu fysiologi og pathologisk anatomi sammen med den kliniske disciplin — samtidig med at kirurgi og obstetrik fár en op- blomstring. Det er inspirationen fra Sydenham og Boerhaave, senere Hoffmann og Stahl, der fremmer begrebet klinisk undervisning. Men allerede 1695 havde
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.