Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 54

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 54
58 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS Áletrunin er með svörtu letri á rauðleitum grunni og undir áletruninni er á báðum vængjum hnútur, ekki ósvipaður bókahnút frá Hólaprentverkinu á þessum tíma. Letrið er misstórt, hefur verið strikað fyrir línunum, bæði ofan og neðan, þannig að allir stafir í hverri línu eru jafnháir og er eftirtektarvert, hve letur- gerðin er fögur og jöfn, mjög nákvæmlega teiknuð undir málningu. Sést hér enn betur, að hér hefur verið að verki listamaður, sem mikla kunnáttu hefur haft i dráttlist. Guðrún Eggertsdóttir í Bæ, sem greinilega lætur gera töfluna til minningar um Björn mann sinn, svo og sjálfa sig, var fædd árið 1637. Hún hefur því ver- ið 13 árum eldri en bóndi hennar, og varð háöldruð, lést árið 1724. Guðrún var dóttir Eggerts sýslumanns ríka, Björnssonar í Bæ og Skarði á Skarðs- strönd, en Björn, maður hennar, var sonur Gísla sýslumanns á Hlíðarenda Magnússonar (Vísa-Gísla). Björn stundaði skólanám hér heima og erlendis, gerðist sýslumaður í Barðastrandarsýslu 1674 og bjó í Bæ. Það ár kvæntist hann Guðrúnu og hefur fengið jörðina með henni. Hann lést aðeins fjórum árum síðar, úr sárasótt að því er talið er, og varð Guðrún kona hans blind í veikindum manns síns. Börn þeirra dóu nýfædd og eru engir afkomendur frá þeim komnir.1 Björn þótti harðdrægur og þau hjón bæði. Guðrún varð geysileg eigna- manneskja, átti fjölda jarða þar vestra og hafði umboð annarra. Hún hafði mörg skip á útvegi í verstöðvum vestra, svo sem best sést í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns, þannig að aðrir máttu vart út gera úr sumum verstöðvum. Virðast henni, þótt blind væri, hafa opnast allar leiðir til fjár- öflunar og ríkidæmis. Ekki sést, hvenær Guðrún lætur gera töfluna. Eru skildar eftir eyður fyrir dánarári hennar og aldursárum, en einnig sést, að listamaðurinn hefur ekki vitað fæðingarár hennar með vissu og því ekki sett síðasta stafinn. Minningartaflan er komin úr Saurbæjarkirkju til Þjóðminjasafnsins, svo sem fyrr segir. Er því næst að ætla að hún hafi verið í kirkjunni alla tíð og eign hennar, en einkennilegt er, að hennar er ekki getið í vísitasíum fyrr en alllöngu eftir dauða Guðrúnar. í hinum afarnákvæmu vísitasíum Þórðar biskups Þor- lákssonar 1683, Jóns biskups Vidalíns árið 1700 og 1710 og Jóns biskups Árnasonar 1725 og aftur 1733 er töflunnar hvergi getið, og er hún þó örugg- lega að ætla má gerð fyrir þann tíma er Jón Árnason vísiterar, þar eð Guðrún deyr 1724. Það er fyrst í prófastsvísitasíu 27. ágúst 1750 sem töflunnar er getið, svo öruggt virðist, en þá segir: „Vængjabrík yfir kórdyrum með olíufarfa", en altaristöflu er hvergi getið. Hannes biskup Finnsson lýsir töflunni fyrst svo
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.