Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Page 54

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Page 54
58 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS Áletrunin er með svörtu letri á rauðleitum grunni og undir áletruninni er á báðum vængjum hnútur, ekki ósvipaður bókahnút frá Hólaprentverkinu á þessum tíma. Letrið er misstórt, hefur verið strikað fyrir línunum, bæði ofan og neðan, þannig að allir stafir í hverri línu eru jafnháir og er eftirtektarvert, hve letur- gerðin er fögur og jöfn, mjög nákvæmlega teiknuð undir málningu. Sést hér enn betur, að hér hefur verið að verki listamaður, sem mikla kunnáttu hefur haft í dráttlist. Guðrún Eggertsdóttir í Bæ, sem greinilega lætur gera töfluna til minningar um Björn mann sinn, svo og sjálfa sig, var fædd árið 1637. Hún hefur því ver- ið 13 árum eldri en bóndi hennar, og varð háöldruð, lést árið 1724. Guðrún var dóttir Eggerts sýslumanns ríka, Björnssonar í Bæ og Skarði á Skarðs- strönd, en Björn, maður hennar, var sonur Gísla sýslumanns á Hlíðarenda Magnússonar (Vísa-Gísla). Björn stundaði skólanám hér heima og erlendis, gerðist sýslumaður í Barðastrandarsýslu 1674 og bjó í Bæ. Það ár kvæntist hann Guðrúnu og hefur fengið jörðina með henni. Hann lést aðeins fjórum árum síðar, úr sárasótt að því er talið er, og varð Guðrún kona hans blind í veikindum manns síns. Börn þeirra dóu nýfædd og eru engir afkomendur frá þeim komnir.1 Björn þótti harðdrægur og þau hjón bæði. Guðrún varð geysileg eigna- manneskja, átti fjölda jarða þar vestra og hafði umboð annarra. Hún hafði mörg skip á útvegi í verstöðvum vestra, svo sem best sést í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns, þannig að aðrir máttu vart út gera úr sumum verstöðvum. Virðast henni, þótt blind væri, hafa opnast allar leiðir til fjár- öflunar og ríkidæmis. Ekki sést, hvenær Guðrún lætur gera töfluna. Eru skildar eftir eyður fyrir dánarári hennar og aldursárum, en einnig sést, að listamaðurinn hefur ekki vitað fæðingarár hennar með vissu og því ekki sett síðasta stafinn. Minningartaflan er komin úr Saurbæjarkirkju til Þjóðminjasafnsins, svo sem fyrr segir. Er því næst að ætla að hún hafi verið í kirkjunni alla tíð og eign hennar, en einkennilegt er, að hennar er ekki getið í vísitasíum fyrr en alllöngu eftir dauða Guðrúnar. í hinum afarnákvæmu vísitasíum Þórðar biskups Þor- lákssonar 1683, Jóns biskups Vídalíns árið 1700 og 1710 og Jóns biskups Árnasonar 1725 og aftur 1733 er töflunnar hvergi getið, og er hún þó örugg- lega að ætla má gerð fyrir þann tíma er Jón Árnason vísiterar, þar eð Guðrún deyr 1724. Það er fyrst í prófastsvísitasíu 27. ágúst 1750 sem töflunnar er getið, svo öruggt virðist, en þá segir: „Vængjabrík yfir kórdyrum með olíufarfa“, en altaristöflu er hvergi getið. Hannes biskup Finnsson lýsir töflunni fyrst svo
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.