Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 5

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Blaðsíða 5
BJARNAGARDUR að gera það til fullnustu. Þegar er talsvert af honum horfið vegna tún-og garð- ræktar og vegagerðar og ósnortnu kaflarnir styttast með hverju árinu. Önnur ástæða var sú, að æskilegt virtist að varðveita skv. lögum um fornminjar eitt- hvað af þessu forna og myndarlega mannvirki, en forsenda þess var, að kann- að yrði nánar hverjir hlutar þess væru helst verðir verndunar. Heimildir um Bjarnagarð Elstu heimild um Bjarnagarð er að finna í riti séra Jóns Steingrímssonar, Fullkomið skrif um Síðueld. í skrá yfir eyðiþýli, sem er einskonar viðþótar- kafli við frásögnina af eldinum, segir: ,,í því víðlenda plázi, fram af Hörgslandi, sem nú kallast Skjaldhreið, var þyggð til forna, sem öll hefur eyðst af vatns- og sandyfirgangi eður hlaupum, en þar ágreinir, í hverjum helzt hlaupum það hefur orðið, vil jeg ekkert víst segja um það. Er sagt þar hafi 8 bæir verið, hafi ei annað land verið hjá þeim en slægjur einar, en hagþeitin hafi verið fyrir vestan Bjarnagarð, er liggur eptir allri Landhrotsþyggð, frá Ásgarðshálsi suður fyrir Þykkvabæ. Til sann- indamerkis sjest nú hlaðin tröð á þáðar síður eður ein þein gata, milli Land- þrots byggðarinnar vestur fyrir greindan Bjarnagarð, og austur í Saurbæjar- háls við Skaptá, um hverja Skjaldbreiðarbændur skyldu reka allan kvikfjenað sinn, að hann gjörði ei skaða þeim, er þar á þáðar síður bjuggu; við þennan háls hefur þær verið, sem enn þá sjest merki til, sem Skaptá, hefur aftekið, er kallast hefur Saurþær, og sagt er hafi verið kirkjustaður Skjaldbreiðarmanna. Bæjanöfn þar hef jeg ei sjeð nema þessi: Vatnsendi, eptir sögunni af Gunnari Keldugnúpsfífli, Dálkur, eptir Wilkins máldaga, því þá jörð er hér hvergi annarsstaðar að finna. Þar er og getið um Erfstaði, Aurland og Aurdal, sem getur verið Refstaðir, Hörgsland og Hörgs- dalur, af stafvillu, og því útfæri jeg þær ekki".21 Næst er Bjarnagarðs getið í Jöklariti Sveins Pálssonar, þyggðu á ferðum hans 1792-1794. Þar segir: „Skjaldhreið kallast nú á tímum eyðisandur, þar sem fáeinir melkollar standa eftir, utan og ofan við fyrrverandi útfall Skaftár, fram af austanverðri Síðusveitinni, en í fyrndinni á að hafa verið þar þyggðarhverfi með 8 byggð- um býlum, er voru sérstök kirkjusókn. Eyddist hún aðallega af vatnavöxtum í Hverfisfljóti og Skaftá ásamt sandfoki frá eyðisöndunum í nágrenninu, með öðrum orðum: beinlínis af umróti áðurnefndra jökla. Eigi verður vitað fyrir víst, hvenær byggð þessi eyddist, en hitt er vist, að hún var enn við lýði á dög- um Vilchins Skálholtsþiskups, í þyrjun 15. aldar. Talið er, að þessi 8 býli hafi einungis haft landrými, sem nægði til heyskapar, en hagabeit fyrir skepnur sínar áttu þau vestan við svonefndan Bjarnagarð, er liggur frá N til S austan við Landþrotsþyggðina. Þar sér og enn fyrir tröðum eða götu með girðingum
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.