Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1924, Blaðsíða 36

Eimreiðin - 01.01.1924, Blaðsíða 36
32 FRUMEINDAKENNING NÚTIMANS EiMREiÐlN eins og hún var að minsta kosti langt fram eftir 19. öldinni og eins og hún var í aðalatriðunum frá hendi Daltons °9 samtíðarmanna hans. Það má bæta því við, að hún gildir enn þann dag í dag með mjög litlum breytingum, en talsverðum viðaukum, sem eg skal síðar minnast á. Skoðanirnar voru þannig: Alt, sem til er, bæði dautt og lifandi, er gert úr tiltöluleg3 fáum efnum, sem nefnast frumefni. Frumefnin eru samsett ur örsmáum ögnum, sem kallast sameindir (Molekyl), en Þ^r eru aftur gerðar úr tveimur eða fleiri smáögnum, sem nefnd' ar eru frumeindir. Hvert frumefni hefir sína sérstöku frum' eindategund. Frumeindir tveggja eða fleiri frumefna ðe'a einnig sameinast og myndað sameindir; þá fær maður þa°' sem kallað er efnasamband. Allar sameindir í hverju efna* sambandi eru eins. Ef tveimur eða fleiri frumefnum eða efna' samböndum er blandað saman, fær maður efnablöndu. Und'r einhvern af þessum þremur höfuðflokkum, frumefni, efnasam- bönd og efnablöndur, er hægt að heimfæra öll efni. Af al* gengum frumefnum má nefna brennistein, kolefni og ým£a málma, svo sem gull, silfur, járn og kopar. Af algengum efna' samböndum vil eg nefna matarsalt, sem er gert úr tveim frumefnum, natrium og klóri, og saltpétur, sem gerður er u þrem frumefnum, kalium, köfnunarefni og súrefni, enn fremu vínanda, sem í er kolefni, súrefni og vatnsefni eða vetni. A' þekt efnablanda er púður, sem er blandað úr brennisteinl> kolefni og saltpétri. í því eru 5 frumefni og þrenns kona sameindir. Venjulega eru að eins fáar frumeindir í hverri samem > hvort heldur um efnasambönd eða frumeindir er að rasö3- Mörg af frumefnunum hafa að eins tvær frumeindir í sarfl eindinni. Einstöku frumefni eru þannig, að frumeindir þeirr sameinast hvorki innbyrðis né öðrum frumeindum. Þessi fi"urn efni mynda engin efnasambönd, og hafa að eins frumeind' > en engar sameindir. Til þeirra teljast ýmsar sjaldgæfar loi tegundir, svo sem sólefni (helium). Allmörg lífræn efnasam^ bönd hafa mesta fjölda frumeinda í sameindinni. Sameindm einni algengri feititegund hefir t. d. 173 frumeindir alls. pa af eru 110 kolefnis-, 57 vatnsefnis- og 6 súrefnis-frumeindir-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.