Tímarit lögfræðinga


Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Qupperneq 10

Tímarit lögfræðinga - 01.11.2000, Qupperneq 10
2. TÚLKUN Á LAGAREGLUM UM RÖKSTUÐNING DÓMA I forsendum dóma skal greina rökstudda niðurstöðu um sönnunaratriði og lagaatriði eins og segir í 114. gr. laga um meðferð einkamála. Sambærileg regla kemur fram í 135. gr. laga um meðferð opinberra mála en þar segir að í dómi skuli m.a. greina röksemdir dómara um niðurstöðu og viðurlög og að í rök- semdunum skuli koma skýrlega fram hvað dómari telji sannað og með hverjum hætti. Reglumar sjálfar segja ekki til um það hvernig rökstuðningnum skuli að öðm leyti háttað. Það þýðir hins vegar ekki að dómari geti að því frátöldu hagað rökstuðningi að eigin vild. Þess vegna verður að leita skýringa á því hvað felist nánar í þessum reglum. Ýmis atriði geta haft áhrif á það hvemig þessi lagaákvæði verða túlkuð. í fyrsta lagi verður að líta svo á að reglumar beri að skýra í samræmi við grunn- rökin fyrir tilvist þeirra, sögulegan bakgmnn og tilganginn sem þeim er ætlað að þjóna. í öðm lagi þarf að túlka reglumar í samræmi við önnur réttarfars- ákvæði, m.a. þau sem fjalla um form og efni dóma og aðrar lagareglur sem binda dómara á ákveðinn hátt í rökfærslunni eða hafa áhrif á það hvemig reglunum verður beitt. Lagareglur mæla t.d. fyrir um það hvernig málsaðilum beri að leggja grundvöll að dómsmáli. Verkefni dómsins er síðan að komast að niðurstöðu. Það gerir hann með því að leysa úr ágreiningsefnum, meta sök, taka afstöðu til þess hvað teljist sannað og dæma um kröfur á lagalegum granni. Fyrir öllu þessu þarf dómurinn að færa rök en rökfærslunni þarf að haga með tilliti til sakarefnisins og viðeigandi réttarreglna. í þriðja lagi geta venjur ráðið nokkru um það hvernig rökstuðningi er hagað í dómsúrlausn. Því verða regl- umar skýrðar í samræmi við venjur sem dómstólar hafa mótað í þessum efnum. Loks þarf að skilgreina hugtök, sem koma fram í lagatextanum, svo sem rök- studd niðurstaða og röksemdir dómara en það verður að nokkm leyti gert með tilvísun til hugtaka og aðferða rökfræðinnar. Hér er einnig rétt að hafa í huga að margt annað en lagareglur, venjur og lög- mál rökfræðinnar getur haft áhrif á það hvernig dóntari rökstyður niðurstöðu í dómsmáli. Má þar t.d. nefna almenn viðhorf til dómstóla og væntingar sem til þeirra eru gerðar vegna stöðu þeirra í stjómskipaninni eða af öðrum ástæðum. Þannig geta aðstæður í þjóðfélaginu, tíðarandinn og þjóðfélagsþróunin haft áhrif á það hvernig dómari hagar rökstuðningi. Eigin viðhorf dómara geta að nokkru haft áhrif á aðferðir eða leiðir sem dómari velur í rökstuðningi fyrir dómsniðurstöðu. Athuganir á dómum leiða þetta stundum í ljós. í erindi Ármanns Snævarr, sem hann nefnir Dómar og aldarfar og birt er í Úlfljóti, 3.- 4. tbl. 1982, segir á bls. 109 að dómar séu hugverk og þeir beri höfundum að sínu leyti vitni. Dómar fari eigi aðeins með reifun á sakarefninu heldur geymi þeir og ályktanir dómara og efnislegar ákvarðanir á lagagrunni, eins og hann horfi við dómara. Dóm- arnir leiði sitthvað í ljós, ef gaumgæfðir eru, um menntun dómaranna, reynslu, þjálfun, uppeldi og félagslegt baksvið. Þeir geft innsýn í hugarheim þeirra, hugarstefnur, lífs- viðhorf og næmleika fyrir mannlegum eigindum og ekki síst mennskum breiskleika. 176
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100

x

Tímarit lögfræðinga

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit lögfræðinga
https://timarit.is/publication/586

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.