Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Blaðsíða 100

Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Blaðsíða 100
EINAR MAR JÓNSSON vitnis um: „þú ert meistari minn", segir hann við Virgil í fyrsta söng Vítis- ljóða. En því má halda fram með góðum rökum að málnotkun Virgils sé með þeim hætti, að engin þýðing geti náð henni til fulls. Hér hefur Haukur Hann- esson unnið hetjulegt starf sem alls lofs er vert, og munu þeir færri sem gætu treyst sér til að bæta um betur. í þessum búningi sómir verk Virgils sér eins vel og það getur á nútímamáli. En eitt þyrftu menn að hafa í huga: þótt Ene- asarkviða kunni að minna menn á skáldsögu, þar sem þýðingin er í óbundnu máli eins og venja er nú á dögum, er frumtextinn í allt öðru formi, sem hlýðir ólíkum lögmálum. Hann er söguljóð undir föstum bragarhætti; því verður að lesa verkið á sama hátt og menn myndu yfirleitt lesa bundið mál, með sama hraða og sams konar eftirtekt, og auk þess er nauðsynlegt að hafa augun opin fyrir ýmsum sérstökum þáttum þessarar frásagnartækni, t.d. því að samlík- ingarnar, sem eru eitt af helstu einkennum hennar, hafa stundum það hlut- verk að gefa í skyn ýmislegt sem ekki er sagt berum orðum, jafnvel fylla upp í eyður sögunnar. í Ef menn heyra orðið „söguljóð" berast um í blænum eða sjá það letrað, er hætt við því að það fyrsta sem þeim detti í hug sé úreltar og rykfallnar bók- menntir, sem kvalræði sé að berjast í gegnum og eigi fyrst og fremst alls ekk- ert erindi til nútímans. Það má telja kaldhæðni örlaganna, að nokkuð svipaðar hugmyndir voru algengar meðal Grikkja og Rómverja á fyrstu öld f. Kr., þegar Publius Vergilius Maro tók að yrkja Eneasarkviðu, og hafði svo verið um alllangt skeið. Á þessu var að sjálfsögðu ein mikilvæg undantekn- ing. Hómerskviður voru þá í hinum mestu hávegum hafðar, grundvöllur allrar menntunar og taldar meistaraverk sem ógerningur væri fyrir aðra að keppa við. En fjölmargir bókmenntamenn voru samdóma um að tími sögu- Ijóða af þessu tagi væri löngu liðinn og gersamlega út í hött fyrir nokkurn mann að reyna að feta í fótspor Hómers. Slík ljóðagerð tilheyrði öðrum heimi, „hetjuöldinni", þegar ekkert var sjálfsagðara en að guðir gengju um meðal manna, og tilfinningar voru einfaldar og sterkar, en þróaðra og fiókn- ara þjóðfélagi hæfðu yrkingar af öðru tagi, og það stóð ekki á „nútímaskáld- um" á helleníska tímabilinu að skapa slík verk: það voru stuttir persónulegir kviðlingar, kvæði sem líktust atriði úr leikriti og settu á svið persónur úr dag- lega lífinu, reyndar oft daglegu lífi annarra en þeirra sem kvæðin voru ort fyrir, eða þá stutt söguljóð, þar sem sagan sjálf var dregin saman í fáum orð- um, og ólíkum sögum gjarnan fléttað saman, en mikil áhersla lögð á einstök dramatísk atriði, kannske einræður eða harmtölur, sem raktar voru ná- 98 malogmenning.is TMM 2000:4
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.