Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Blaðsíða 61

Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Blaðsíða 61
HVERS VEGNA ER DAUÐINN BESTA CJÖFIN, KIERKEGAARD? Þetta sanna mannlega er ástríðan og í henni skilur líka hver kynslóð hina fullkomlega og skilur sjálfa sig. Þannig hefur engin kynslóð lært að elska af annarri, engin kynslóð mun byrja á öðrum reit en byrjun- arreit, engin síðari kynslóð hefur skemmra verkefni en sú fyrri og vilji menn ekki, eins og íyrri kynslóðir, láta staðar numið við að elska, heldur ganga lengra, er það ekki annað en gagnslaust heimskuhjal. (UÓ, s. 226) Ástin er þannig engin smásmíð í huga de silentio. Það er líka hann sem dregur með skelfilegum hætti fram vanda ástarinnar frammi fyrir trúnni. Ef ég, seg- ir de silentio á einum stað, hefði fengið ísak aftur, hefði ég verið í bobba. Það sem Abraham átti auðveldast með hefði ég átt erfitt með, að gleðjast á nýyfir Isak! Því að þeim sem hefur af öllum óendanleika sálar sinnar, af eigin hvötum og á eigin ábyrgð fram- kvæmt hina óendanlegu hreyfingu og getur ekki meira gert, er aðeins kvöl að halda ísak (UÓ, s. 88-89). Það er með öðrum orðum ekki hægt að skilja fórn Abrahams, þoli maður við í vanda ástarinnar. En hvað með söguna af öðrum syni, þeim sem sjálfur guð fórnaði okkur til handa? Derrida ræðir tengsl hennar við sögu Abra- hams. í því samhengi ræðir Derrida líka um kristni sem fórnarofmetnað og rifjar upp þá hugmynd Nietzsches að hún (kristnin) kunni að vera leiftur snilldar.26 Því hver er þessi trú sem slær - í þögn - tvær flugur í einu höggi: ást manns og siðferði? Eins og komið hefur fram, hefur þverstæðu trúar- innar í kristni lítill gaumur verið gefínn, ekki síst af þeim sem kalla sig boð- bera hennar. Derrida bendir þó á umræðu um þetta leyndarmál í vestrænni menningu, að það séu heimspekingar sem hafa endurtekið í skrifum sínum möguleika trúarinnar, án trúar. Sú hefð á sér hins vegar engan griðastað í kristni.27 En hvað segir de silentiól Ólíkt Derrida bindur hann litlar vonir við heim- spekina í þessu efni. Sé vonarglætu að finna, heitir hún kannski fagurfræði. í einni neðanmálsgreininni reifar hinn þögli sannindi um ósannindi fagur- fræðinnar þar sem hann segir að svikul geti vísindi ekki verið og að lítil ham- ingja sigli í kjölfar ástar á þeim. En sá sem ekki ann fagurfræðinni, bætir de silentio við, „er og verður sauður" (UÓ, s. 189). Vandi fagurfræðinnar snýr hins vegar að veglyndi hennar. Um leið og fagurfræðin lætur af tálmynd þess, gæti hún átt samleið með trúnni, aflinu sem eitt getur bjargað fagurfræðinni úr klóm siðfræðinnar (UÓ, s. 182). Hér verður ekki fjallað ítarlega um mörk fagurfræði og trúar. En sé til svar við spurningunni: Hvers vegna er dauðinn besta gjöfin? koma þau mörk við sögu. Kierkegaard er frægur fyrir að tefla á tvær hættur í því efni. Allt hans TMM 2000:4 malogmenning.is 59
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.