Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.2010, Síða 138

Tímarit Máls og menningar - 01.02.2010, Síða 138
D ó m a r u m b æ k u r 138 TMM 2010 · 1 setti á laggirnar í miðju hruni og kenndi við fönixinn,1 og öfgafullar hugmynd­ ir um endurskipulagningu skattkerfisins, eða afnám þess öllu heldur, voru nýverið settar fram undir aðgerðarheitinu „Fönix­áætlunin“.2 Að þessu leyti var Eiríkur á undan viðskiptalífinu en í meðförum hans verður fönixinn þátt­ takandi í hruns­samræðu stundina fyrir hrun (ekki síst í hinum ýmsu kafla­ innskotum „meðhöfunda“ Eiríks, t.d. afar baráttuglöðum inngangi), meðan góðærið skein enn skært. Öskubakkinn í titlinum er geggjuð framtíðarsýn, vísir að þeim rjúkandi rústum íslensks efnahagslífs sem blöstu við ári síðar. Bókinni var stefnt gegn fúinni miðju menningar í afneitun, hinum „dauðu bókstöfum áróðursvélarinnar“.3 Svipuðu mætti sjálfsagt halda fram um önnur ljóðaverkefni og listagjörninga höfundar, sem og Nýhil­hópsins, en gott dæmi væri ljóðabókin Sekúndu nær dauðanum eftir Ingólf Gíslason. II Nýjasta skáldsaga Eiríks er ekki síður tilraunakennt uppgjör við samtímann en áðurnefnt ljóðsafn, þó hér liggi annars konar forsendur sköpuninni til grund­ vallar. Tekið er á atburðum nýliðinna ára á Íslandi, hruninu mikla, aðdraganda og eftirköstum, og þannig staðsetur bókin sig í flokki sem nú þegar er mögu­ legt að kalla sérstaka undirgrein íslenskra samtímabókmennta: hrunskáldverk, en þann hóp fylla verk á borð við Ljóðveldið Ísland eftir Sindra Freysson, Bankster eftir Guðmund Óskarsson, Vormenn Íslands eftir Mikael Torfason, Rigningin gerir ykkur frjáls eftir Hauk Má Helgason, og jafnvel Svörtuloft eftir Arnald Indriðason. Fleiri bækur mætti vafalaust telja til og flokkurinn á eftir að stækka ört á næstu árum. En Gæska hefur sérstöðu. Í stað hefðbundinna sögupersóna og aristótelísks söguaga er hér sjónarspil hins flaumósa ímynd­ unarafls, eins og það birtist í meðförum afar spræks söguhöfundar sem ryðst hér að miðju frásagnarinnar og gengur þar í fóstbræðralag við félagslega vitund sem heldur á lofti öflugri gagnrýni á Ísland samtímans. Útkoman er ein áhuga­ verðasta skáldsaga síðasta árs, verk sem slær nýjan og ferskan tón í uppgjörs­ bókmenntaflórunni, með þeim tilþrifum sem þarf til að verkið sligist ekki undan þunga hins aðkallandi sögulega veruleika sem liggur til grundvallar; með þessari skáldsögu eygjum við útlínur þess uppgjörs sem skáldskapurinn er fær um að veita í stríðinu við samtímann. III Í Gæsku er góðærið lagt undir, sem og „kreppan“ og eftirköst hennar, en tilraun er líka gerð til að skyggnast undir yfirborðið, líta handan talnaspekinnar sem rennur upp úr hagfræðingum í stríðum og stundum ruglandi straumum, og gaumgæfa menninguna sem einhvers konar samhangandi fyrirbæri sem skýr­ ist ekki nema að hluta með tilvísun til hinna spilltu banka sem í nýliðinni fortíð svifu á himnum uppi í hugum landsmanna, en var í raun haldið á lofti af flóknum vef krosseignatengsla og kúlulána, markaðsmisnotkunar og man­
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.