Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.2010, Síða 140

Tímarit Máls og menningar - 01.02.2010, Síða 140
D ó m a r u m b æ k u r 140 TMM 2010 · 1 IV Atburðarás síðustu sextán mánaða eða svo tengist ekki aðeins ársuppgjörum og bókhaldsbrellum heldur siðferðilegu hruni. Og það á sér langa sögu. Í skáldsögu Eiríks birtist þessi þjóðarbrestur í gróteskum lýsingum á neyslu og lúxuslífi, og almennu áhugaleysi um mál líðandi stundar. Við sjáum hvernig vefur sinnuleysis og sjálfhverfu er spunninn utan um persónur sem er sama um allt sem ekki kemst fyrir í skottinu á jeppanum. Þannig verður eitt meg­ inviðfangsefni skáldsögunnar sá daunilli svefngengilsháttur þjóðarinnar og dáðleysi hins ofdekraða, hvínandi ríka Íslendings í aðdraganda hrunsins, og sú blákalda staðreynd að það voru þessi einkenni – ekki einhver veðrabrigði á útlenskum mörkuðum – sem gerðu hrunið fyrst mögulegt og svo óumflýjan­ legt. V Í Gæsku er aðferðum ævintýrsins, allegóríunnar, táknsögunnar og fantasíunn­ ar beitt í frásagnarlegum suðupotti svo að útkoman verður fjölradda verk sem í sífellu virðist vera að segja eitthvað annað en það sem kemur fram á blaðsíð­ unni. Þó er textinn sjálfur, mældur í myndlíkingum, stuðlum, textatengslum og gróteskri líkamningu, frekar en þematískum afstæðum eða persónum af holdi og blóði, afskaplega nálægur og jafnvel uppáþrengjandi, áhrifaríkur á beinan hátt. Kannski mætti segja að skáldsagan vegi einmitt salt á mörkunum milli „mælsku“ sem fagurfræðilegrar einingar innan verksins annars vegar og boðskapar, pólitísks ásetnings, hins vegar, að því gefnu að áðurnefndar bók­ menntagreinar móti fagurfræði textans og ljái honum súrrealískan blæ sem aftur grefur undan hefðbundnum hugmyndum um „boðskap“ í skáldskap. Það hversu vel tekst til tengist hæfileika höfundar til að halda þessum þáttum á lofti á sama tíma, og tengja saman ólík svið. Ólík svið sögunnar birtast í þeim fjölda tóntegunda, sjónarhorna og vitund­ armiðja sem söguhöfundur beitir fyrir sig. Segja má að átakamiðjurnar í söguheiminum séu upphaflega þrjár og birtast framan af í formi fjölskylduein­ inga. Eftir því sem líða tekur á söguna og veruleiki frásagnarinnar ókyrrist – ekki að frásögnin sé nokkru sinni í hefðbundnum raunsæisfarvegi – sundrast fjölskyldurnar samhliða því sem krosstengsl myndast milli tiltekinna með­ lima, og sjónarhornið flækist nokkuð. En í upphafi kynnist lesandi „týpískum“ Íslendingum í formi kjarnafjölskyldu í úthverfisturni, Freyleifi og Óla Dóra, en með börnin sín tvö og ástríðufulla þátttöku í neyslukapphlaupinu er óhætt að segja að þau birti ákveðið „norm“ góðærisins. Hún er aðstoðarkona þing­ manns, Millýjar, verðandi forsætisráðherra í kjölfar hrunsins, en fyrst og fremst lífsnautnadrottning og sjónvarpssjúklingur af guðs náð; hann bygging­ ariðnaðarjötunn sem höndlar stór vinnutæki, „140 kíló af hreinum verkalýðs­ massa“ (22), sem skilur eiginlega ekkert í konunni sinni en gefur þó iljanudd á heimsmælikvarða.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.