Morgunblaðið - 23.05.1987, Blaðsíða 26

Morgunblaðið - 23.05.1987, Blaðsíða 26
26 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 23. MAÍ 1987 Egilsstaðahreppur 40 ára Egilsstaðir 1960. Þá voru ibúar þar 280, en eru nú 1.323. Moi-gunbiaðið/Snom Snorrason Egilsstaðir nú um stundir. Einstæð stofnun í sögu íslenskra sveitarfélaga Egilsstöðum. FJORUTÍU ár eru liðin 24. maí frá þvi að Egilsstaðahreppur var formlega stofnaður með lögum frá Alþingi. Er það einsdæmi á meðai sveitarfélaga á íslandi að stjórnvöld hafi forgöngu um stofnun nýs sveitarfélags og að byggðinni sé valinn staður af skipulagsnefnd ríkisins með þeim ásetningi að þar rísi þétt- býli. Ekki verður annað sagt en að staðarvalið á miðju Fljótsdals- héraði hafi tekist vel því þegar hreppurinn var stofnaður með lögum þann 24. maí 1947 voru íbúar hins nýja sveitarfélags 110 en voru þann 1. desember sl. 1.323. I lögum um stofnun Egilsstaða- hrepps var ákveðið að hreppurinn skyldi ná yfir jarðirnar Egilsstaði, Kollsstaði og Kollsstaðagerði í Vallahreppi og jarðirnar Eyvindará, Miðhús og Dalhús ásamt eyðibýlinu Þuríðarstöðum í Eiðahreppi. Land undir kauptúnið var tekið eignarnámi úr landi Sveins Jónsson- ar á Egilsstöðum og greitt af ríkissjóði samkvæmt mati. Enn þann dag í dag á ríkið allt það land sem kauptúnið stendur á en íbúarn- ir greiða lóðarleigu í ríkissjóð. I lögunum er einnig greint nánar á um þau verkefni sem rfkissjóður skuli jnna af hendi við stofnun hins nýja kauptúns. Samkvæmt því skyldi ríkissjóður láta gera skipu- lagsuppdrátt af kauptúninu og sjá um að komið verði upp nauðsynlegu gatnakerfi jafnóðum og þörf krefði á svæðinu. í upphafi var skipulögð byggð fyrir 24 íbúðarhús. Jafn- framt skyldi ríkið láta leiða vatn til kauptúnsins og aðalæðar og um það ásamt holræsakerfi, reisa raf- stöð og leggja aðalraflagnir um þorpið. Ríkisstjórninni bar líka að sjá til þess að lögmæt hreppsnefndar- kosning færi fram í hinum nýja hreppi. Fyrsti fundur nýkjörinnar hreppsnefndar var haldinn 8. júlí 1947, en í hana voru kjörnir Ari Jónsson læknir, Björn Sveinsson bóndi, Eyvindará, Pétur Jónsson Morgunbtaðið/Björn Sveinsson bóndi, Egilsstöðum, Stefán Péturs- son frá Bót og Sveinn Jónsson bóndi, Egilsstöðum, sem jafnframt var kjörinn fyrsti oddviti Egils- staðahrepps. Sveitarstjóri var fyrst ráðinn 1973, var það Guðmundur Magnússon og gegndi hann starfinu til 1985 er Sigurður Símonarson núverandi sveitarstjóri tók við. Fyrstu umræður um stofnun þéttbýliskjarna á Héraði munu hafa farið fram á bændafundum en bændur töldu það mikið hagsmuna- mál fyrir sig að á Héraði risi þéttbýliskjarni með verslun og þjón- ustu við sveitirnar umhverfis, en á þessum tíma var nánast engin þjón- usta á Héraði við þá 1.500-2.000 íbúa sem það byggðu. Við stofnun Kaupfélags Héraðsbúa var fyrir- hugað að aðalstöðvar þess yrðu á Héraði en af því varð ekki fyrr en 1961 er aðalstöðvarnar fluttust frá Reyðarfirði. Hinsvegar var útibú stofnað á Egilsstöðum 1946 og slát- Nielsenhús. Elsta hús i Egilsstaðakauptúni byggt af Osvald Nielsen Egilsstaðakirkja 1944. Byrjunarframkvæmd- irnar skemmtilegastar Björn Sveinsson tekinn tali Egilsstöðum. BJORN Sveinsson bóndi á Ey- vindará var í fyrstu hreppsnefnd Egilsstaðahrepps en Eyvindará var ein þeirra jarða sem lögð var undir hinn nýja hrepp með lögun- um frá 1947 og upplifði hann því að flytjast á milli hreppa án þess nokkurn tímann að skipta um aðsetur. Björn er nú á 84. aldursári og býr á Egilsstöðum ásamt eiginkonu sinni, Dagmar Hallgrímsdóttur. Fréttaritari Morgunblaðsins hitti Björn á heimili þeirra hjóna og ræddi við hann um undirbúning að stofnun hreppsins og bernskudaga þess. Um það segir Björn: „Það má segja að upphafið að þessu kauptúni hafi verið að Skipu- lagsnefnd ríkisins kom hér austur sumarið 1944 til að velja kauptún- inu stað ásamt sjúkrahúsi. Ymsir staðir komu til greina beggja megin fljótsins en þessi varð fyrir valinu og má segja að neysluvatnsöflunin hafi ráðið úrslitum um staðaryalið. Hér fyrir ofan var dý með góðu vatni og töldu vísir menn að það mundi duga um 2.000 manna byggð. Fljótlega kom samt á daginn að það reyndist ekki rétt og vatns- öflun fyrir kauptúnið var okkur erfið og kostnaðarsöm lengi framan af. Einkum eftir að sláturhúsið kom til sögunnar og síðar rjómabúið skömmu síðar. Byrjunarframkvæmdirnar voru skemmtilegastar, segir Björn. Auð- vitað voru sjónarmiðin mismunandi og sumir sögðu að hér væri ekki neitt til neins að byggja á, nema sundrungin. Það voru vissulega mörg sjónarmið sem þurfti að taka tillit til og að sjálfsögðu voru menn ekkert hrifnir af að missa þjónustu eða jarðir úr sinni sveit. Það þýddi tekjutap. Fljótsdælingar vildu t.d. eftir brunann á Brekku að læknis- setrið yrði byggt upp að nýju. Sú gamansaga var t.d. sögð eftir Gunnari Gunnarssyni rithöfundi, sem þá bjó á Skriðuklaustri, að það væri allt of langt fyrir Fljótsdælinga að vitja læknis í Egilsstaði en ekk- ert talað um vegalengdina fyrir úthéraðsmenn að fara upp í Fljóts- dal. En svona sögur höfðu menn nú meira til að skemmta sér við. Því þegar þetta var, var búið að ákveða að sameina læknishéruðin og binda í lögum að læknissetur og sjúkrahús skyldu rísa á miðju Fljótsdalshéraði nálægt Lagar- fljótsbrúnni. Vilmundur Jónsson þáverandi landlæknir vildi að hér yrði einn aðallæknir og einn aðstoð- arlæknir. Og hér var þessu valinn staður og Björn er þess fullviss að enginn sér eftir því nú. Mikil vinna fór líka í það hjá okkur í fyrstu hreppsnefndinni að ganga frá uppgjöri á þeim bótum sem Vallahreppi bar vegna þess lands sem af þeim var tekið. Úpp- gjörið við Vallahrepp var flóknara en við Eiðahrepp enda þegar byrjað að byggjast í íandi Egilsstaða sem áður tilheyrði Völlum. Inn í þetta blandaðist fátækraframfærsla og fleira. En allt leystist þetta farsæl- lega að lokum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.