Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Síða 103

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1981, Síða 103
INNSIGLI JÓNS SKÁLHOLTSBISKUPS 107 öllu leyti verður látin skera úr um það hér hver hann var sá maður sem á ein- hvern hátt tókst að glata undirskrift sinni og kennitákni í danska mold. Það verður frekar innsiglið sjálft sem mun segja til um uppruna sinn. Upphaflega þegar innsiglið fannst var stungið upp á þvi að lítt hugsuðu máli að það hefði tilheyrt Árósabiskupinum Jens Iversen Lange (1449-82). Sá var athafnamaður hinn mesti í embættistíð sinni og er m.a. frægur fyrir að hafa látið stækka hina fornfrægu tígulsteinsdómkirkju Árósa.10 En þegar tókst að lesa og skilja áletrunina betur var ekki um að villast að innsiglið hafði verið í eigu einhvers Jóns biskups í Skálholti á íslandi. Datt mönnum þá fyrst í hug þeir þrír Jónar, sem setið höfðu á biskupsstóli í Skálholti hver á eftir öðrum á fyrri hluta 14. aldar, þ.e. þeir Jón Halldórsson (Freygerðarson) (1322-39), Jón Indriðason (1339-1341) og Jón Sigurðsson 1343-1348). í framhaldi af þessu birtust svo á prenti skemmtilegar tilgátur um hvers- vegna innsiglið hefði síðan hafnað í Árósum. Var m.a. stungið upp á því, að þegar plágan mikla geisaði i Evrópu um 1350, hafi eigandi þess sökum hjarta- gæsku og vorkunnsemi með deyjandi meðbræðrum sínum tekið sér ferð á hendur yfir hafið til Danmerkur og þar hefði hann svo týnt innsiglinu. Hafi því svo verið varpað á tún ásamt öðru rusli frá einhverju klaustrinu eða bisk- upsbústaðnum í Árósum.11 Tilgáta þessi er hin hressilegasta, en verður ekki rædd frekar hér, enda voru líklega allir þrír Jónarnir dánir fyrir pláguna miklu í Evrópu. Hvort nokkur þeirra er eigandi umrædds innsiglis má draga í efa og verður reynt að færa að því nokkur rök. Því margt er það í gerð þess og innihaldi sem gerir óliklegt að það sé úr eigu einhvers þremenninganna og þættir úr lífi þeirra virðast benda til hins sama. Tveir þeir fyrstu, Jón primus Halldórsson, og secundus Indriðason, voru báðir norskir menn, að því er talið er, Jón fyrsti er í Jóns þætti Halldórssonar kallaður prédikari og sagður hafa verið i prédikaraklaustri. Stundum er hann talinn hafa verið kórsbróðir í Björgvin og þá sá Johannes Halldori sem nefndur er meðal canonicis Bergensibus 1310 (sjá Dipl. Norv. I, nr. 126). Jón var af góðum ættum, víðförull maður mjög, hafði setið í frægum háskólum í Evrópu, m.a. París og Bologna, og fóru svo miklar sögur af gáfum hans að menn undruðust að hann skyldi vilja gerast biskup á íslandi. Hann er einnig vafalítið þekktastur þeirra þremenninganna og er ævi hans lýst í hans eigin sögu, þætti Jóns biskups. Segir þar að hann hafi andast í Björgvin og sé graf- inn þar að klaustri því sem hann gekk í í æsku.12 Jón Indriðason var áður ábóti í Seljuklaustri í Noregi, var aðeins tvö ár í embætti, andaðist 16. mars 1341.13 Jón þriðji er ávallt talinn islenskur maður, líklega munkur í fyrstu og var
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.