Prestafélagsritið - 01.01.1923, Blaðsíða 49

44
Magnús Helgason:
Prestafélagsritið.
vildi kerling ekki samsinna, hann væri ekki þesslegur. Hann
liti svo undur vel út. »Heldurðu«, sagði hin, »að hann hefði
komið hingað til að láta skjóta sig, ef hann hefði mátt setjast
að prestakalli heima?«. Það setti niður í veslings kerlingunni;
hún gat ekki hrakið þetta, en vildi ekki trúa því samt. Svo
kom hún að máli við félaga Kristófers og spurði hann í trún-
aði, hvort sá litli mundi hafa gert nokkuð fyrir sér. Hann kvað
því fjarri fara. Þá skildi kerling ekkert í honum. Svo fór hún
að spyrja hann um þetta sjálfan. Hann lagði sig allan til að
koma henni í nokkurn skilning um þetta tiltæki sitt: Danmörk
hefði verið í hættu, sér hefði fundist hún ofríki beitt. Þetta
gæti líka komið fyrir sína ættjörð, og þá vildi hann að Danir
hjálpuðu henni. Þessu gat kerling með engu móti komið í
sitt höfuð og varð þetta eitt að orði: »Mikil ósköp er að vita
til mannanna, að drepa hver annan!«. Síðan fór hún að segja
grannkonu sinni frá. Hin gerði ekki annað en hrista höfuðið.
»]ú«, sagði kerling, »þú mátt nú samt trúa því, að ættjörð og
svoddan nokkuð er einhvers virði fyrir þessa menn«. Kristófer
heyrði á talið, og þessi orð gömlu konunnar, góðu og óment-
uðu, töluð í grandleysi og hjartans einfeldni, — þau fengu
honum mikið að hugsa. Þarna sá hann hugsunarhátt almúgans
danska. Fyrir hann var »ættjörð og svoddan nokkuð« einskis
virði; en hann vissi jafnframt, að fyrir aðra menn, »þessa
menn«, embættismennina og lærðu mennina, var hún einhvers
virði, og þessir menn gátu svo skipað almúganum út í styrj-
öld, heimtað fé hans og fjör fyrir þetta, sem hann vissi varla
hvað var. Og ekki var nú von að vel færi. Kristófer höfðu
líka heldur en ekki brugðist vonir í þessu stríði. Hann kom
þangað með hugann fullan af hugprýði og ættjarðarást Aþenu-
manna, sem einbeittir og hiklaust gengu út í styrjöld fyrir
ættjörð sína móti stærsta heimsveldinu og hundraðföldu ofur-
efli, — og unnu líka sigur. En hér, í Danmörku, fanst honum
æðra í hverju brjósti, og alstaðar sama viðkvæðið: »Þeir eru
svo margir, við svo fáir, þetta er ekkert vit«. Og svo biðu
þeir líka ósigur. Auðvitað, það hefir aldrei nokkur maður né
nokkur þjóð unnið sigur, sem barist hefir sjálf með þá vissu