Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2003, Síða 206

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2003, Síða 206
ELISABETH BRONFEN hið „allra ljóðrænasta“, á eftirfarandi hátt. Með dauða sínum verður fög- ur kona tilefni til sköpunar listaverks, og jafnframt viðfangið sem lista- verkið birtir. Sem líflaus líkami getur Konan líka orðið viðfang listar eða verið líkt við slíkt. Það er ekki að ástæðulausu sem orðið corpus vísar bæði til líkama dauðrar mannveru eða dýrs og til ritsafhs.'14 Mise en abyme, eða sjálfsvísandi stund texta, er auðkennd af „dauða fagurrar konu“. Textinn virðist gera athugasemd við sjálfan sig og sína eigin sköpun, vegna þess að dauði fagurrar konu birtist sem hliðstæða listsköpunarinnar og lýsing- in tvöfaldar ástandið, þannig sundrar textinn sjálfum sér.4S Val Poes á há- stiginu vísar til þess að bókmenntaleg lýsing á kvenlegum dauða sé ekki takmörkuð við þematíska vídd birtingarinnar. Hástigið skírskotar frem- ur til textalegra áhrifa hins ljóðræna í textanum, þar sem það á allt sitt undir vísunum í sjálft sig. Roman Jakobson skilgreinir ljóðræna virkni tungumálsins sem „áherslu á skilaboðin skilaboðanna vegna“ og heldur því fram að þetta sé ríkjandi og afmarkandi tilgangur orðlistar en þó ekki sá eini. Ljóðræn virkni setur á oddinn þessa sjálfsvísandi vídd táknsins og leggur minnsta áherslu á skírskotanir í hinn ótáknaða heirn: ,,[M]eð því að koma á framfæri áþreifanleika tákna, dýpkar [hún] grundvallartví- skiptingu tákna og viðfanga“.46 „Ljóðræn“, „sjálfs-íhugul“ tvískipting tákna og svo viðfanga eða lík- 44 Albert D. Hutter [(1983). „The Novelist as Resurrectionist: Dickens and the Di- lemma of Death.“ Dickens Studies Annual 12\ heldur því ffam að það sé ekki svívirði- legt að bera corpus, sem safn bókmenntaverka, saman við uppstillingu skrokka í Iík- húsi „í ljósi sögu líkhússins og tengsla almennings við það sem leikhús þar sem skrokkum var stillt upp eins og þeir væru vaxm)mdir [...] þangað koinu áhorfendur ... ekki aðeins til að bera kennsl á lík heldur til að hoifa á sýningu“, bls. 11. 45 A svipaðan hátt bendir Walter J. Ong [(1977). Interfaces ofthe Word: Studies in the Evolution of Consciousness and Culture. Ithaca: Cornell University Press] á að vegna þess að „alltaf er dauðakorn í skriftum [...] sveiflast verk um dauða oft auðveldlega, þó að það kunni að vera óhugnanlegt, }dir í verk um bókmenntir", bls. 239. Hann álítur ástæðuna fý'fir slíkum tengslum skrifa og dauða felast í nokkruin eiginleikum skrifanna: (1) Að öll skrif séu í þátíð, þeim sé beint handan dauðans til fortíðarinn- ar, (2) að ódauðleiki texta sé sambærilegur þeim er finna má í dauðum líkömum eða minnisvörðum og beri því á þversagnakenndan hátt uppi tilveru skapara síns eftir dauða hans, þó að þeir séu í sjálfu sér dauðir, ekki-lifandi fulltrúar dauðrar persónu, (3) að textar séu eins og verndargripir, þar sem þeir séu dæmi um líf eftir dauðann og gefi þar með í skyn líf án dauða, (4) í skriftaferlinu er persónan sem textanum er beint til fjarverandi, í lestrarferlinu er höfundurinn fjarverandi, þannig má líta svo á að textinn virki handan dauða sendanda og viðtakanda. 46 Roman Jakobson (1960). „Closing Statement: Linguistic and Poetics." I Style in Language. Thomas A. Sebeok (ritstj.). Cambridge: MIT Press, bls. 365. 204
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.