Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 88

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 88
RANNVEIG S\"ERRISDOTTIR sér stað hér á landi og haft áhrif á heyrnarlausa Islendinga á ákveðnu tímabih.9 Rétt eftir miðja 20. öld fer að birta til og smám saman breyttust við- horf til heyrnarlausra og táknmála til hins betra. Sá sem átti stærstan þátt í því var bandaríski máhi'sindamaðurinn William Stokoe en fyrstu rann- sóknir hans á ameríska táknmálinu, ASL, birtast árið 1960. Stokoe varð fyrstur til að fjalla um það opinberlega að í því „látbragði" sem tákumál- ið er fælust einhverjar reglur og að þeim mætti k'kja við þær reglur sem giltu í málfræði raddmála.10 Hann setti fram kenningu um að hvert tákn væri sett saman úr þremur einingum, handformi, hreyfingu og myndun- arstað og síðar bættust tvær einingar við, afstaða og munnhreyfing. Grunneiningar tákns eru því fimm og hvert tákn, hvort sem er í amer- íska táknmálinu eða öðrum táknmálum, imiiheldur alltaf allar þessar fimm einingar. Handformið segir til um útlit handarinnar ef svo má segja (sjá t.d. myndir 10 og 11 í umfjöllun hér aftar), afstaðan segir til um það hvernig höndin snýr (t.d. hvort lófi snýr að eða frá líkama táknara) og myndunarstaðurinn hvar á hkama (eða við líkama) höndin er. Oll tákn innihalda einhvers konar hreyfingu (upp, niður, til hægri o.s.frv.) og munnhreyfing fylgir hverju tákni.11 Ekkert tákn er „heilt" ef svo má segja nema allar þessar fimm einingar séu til staðar. Stokoe barðist gegn því viðhorfi að táknmál væru einungis „myndir í loftinu". Margir sem hafa séð táknmál talað hafa kannski einhvern tíma aðhyllst slíka hugmynd um tungumálið enda er orðaforði táknmála, eðli málsins samkvæmt, mjög myndrænn. Robbin Battison, aðstoðar- og Widell kallar tímabilið frá 1893-1980 einangrunartímabilið í Danmörku (bls. 461) og er það sá tími sem raddmálsstefhan réð ríkjum. Um sama eða svipað tímabil er að ræða hér á landi. Berglind Stefánsdóttir skólastjóri og formaður Félags heyrnar- lausra hefur tekið undir þessi orð Jonnu Widell og sagt að sömu neikvæðu áhrifa hafi gætt hér á landi. Hún talar um „OBBI-viðhorfin" en „obbi" er munnhre\iíng sagnarinnar „að geta ekki" í íslensku táknmáli. Berglind ræddi m.a. um þetta f fyr- irlestri sem hún hélt 2. mars 2004 í námskeiðinu 05.10.10 Menning ogsaga beyrnar- laiisra II við Háskóla Islands. David F. Armstrong og Michael A. Karchmer, „William C. Stokoe and the Study of Signed Languages", formáli að The Study of Signed Languages: Essays in Houour of William C. Stokoe, ritstj. D.F. Armstrong, M.A. Karchmer ogJ.V Van Cleve, Was- hington D.C.: Gallaudet University Press, 2002, bls. xi-xix, bls.xv. Sjá nánar Clayton Valh og Ceil Lucas, Linguistics of Ameiican Sign Language: An Introduction. Washington D.C.: Clerc Books, Gallaudet Univerisrv' Press, 3. útgáfa, 2000, bls. 19-36. 86
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.