Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 137

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 137
LIST EFTIR HEIMSPEKI hefur ávallt verið notast við hluti), era jaíh tækir til fagurfræðilegrar skoðunar og hver annar hlutur sem er. Ef hlutur er skoðaður fagurfræði- lega innan sviðs hstarinnar þá er tilvist eða hlutverk hlutarins í samhengi hstarinnar óviðkomandi hinu fagurfræðilega gildismati. Samband fagurfræði og listar er ekki ósvipað sambandi fagurfræði og arkitektúrs, að því leyti að arkitektúr hefur alveg ákveðið hlutverk og „gæði" hönnunar hans veltai jyrst og fremst á því hve vel hann gegnir þessu hlutverki. Dómar sem lúta að úthti hans byggjast á smekk og við sjáum að í rás sögunnar er ólíkum arkitektúr hrósað á ólíkum tímum, allt eftir fegurðarskyni hvers tímaskeiðs. EQnn fagurfræðilegi hugsunarhátt- ur hefur jafnvel gengið svo langt að gera arkitektúr, sem stendur í engu sambandi við „hst", að listaverki í sjálfu sér (t.d. pýramídarnir í Egypta- landi). Fagurfræðileg skoðun er einmitt alltaf óháð hlutverki eða tilgangi hlutarins, nema því aðeins að hluturinn eigi sér strangt til tekið aðeins fagurfræðilegan tilgang. Skrautmunir era dæmi um hreina fagurfræði- lega hluti, enda er aðalhlutverk skreytingarinnar að „bæta einhverju við til þess að gera meira aðlaðandi; skreyta; mynstra"10 og þetta stendur í beinu sambandi við smekk. Og þetta leiðir okkur rakleiðis að „formal- ískri" hst og hstrýni.11 Formahsk list (málverk og höggmyndir) er út- vörður skreytilistar og raunar væri með góðu móti hægt að fullyrða að staða hennar sem hstar sé svo rýr að hún sé alls ekki list, að því er varð- ar hlutverk hennar og tilgang, heldur aðeins æfing í fagurfræði. Clement Greenberg er umfram aUt gagnrýnandi smekksins. Að baki sérhverju mati hans býr fagurfræðilegur dómur og þeir dómar endurspegla smekk hans. Og smekkur hans, hvað endurspeglar hann? Tímabilið sem hann tók út þroska sinn sem gagnrýnandi, tímabihð sem var „raunveralegt" fyrir harm: sjötta áratuginn.12 10 Ur orðabókarskflgreiningu. 11 Hugmyndalegt stig verka þeirra Kenneth Noland, Jules Olitski, Morris Louis, Ron Davis, Anthony Caro, John Hoyland, Dan Christensen og fleiri er svo ömurlega lágt að ef það er yfirleitt þar að finna þá kemur það frá þeim hstgagnrýnendum sem mæla verkum þeirra bót. Þetta sjáum við betur seinna. 12 Astæða þess að Alichael Fried notar röksemdafærslu Greenbergs endurspeglar bak- grunn hans (og flestra annarra gagnrýnenda formhyggjunnar) sem „fræðimanns", en þó er hún enn frekar löngun hans, að ég held, til að koma með fxæði sín inn í nú- tímann. Það er auðvelt að hafa samúð með þessari löngun til að tengja saman, til dæmis, Tiepolo og Jules Olitski. En það má samt ekki gleyma því að sagnfræðingar elska sögu meira en allt annað, jafiivel list. 135
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.