Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 60

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 60
ULFHTLDUR DAGSDOTTIR - heldur vegna þess að augað er líffæri, lifandi skynfæri, miðill fyrir upplýsingar og ánægju.24 Staða augans sem hins hlutlausa en jafnframt alvalda skynfæris er til komin af þekkingarfræði pósitívismans, en hún byggir á hugmyndinni um hina „hreinu skynjun" hins „bera auga" sem sér bara það sem „er" fyrir framan það, væntanlega í gegnum hið gegnsæja rými, sem er laust við vandræða hindranir eins og siðferði og fagurfræði. Og að áhti Jenks burðumst við enn með þennan þekkingarfræðilega farangur sem mótar það hvernig við sjáum og horfum í vestrænum samfélögum: • I fyrsta lagi gefum við okkur það að félagsleg fyrirbæri séu end- anleg og sýnileg, að við getum haft þau í sjónmáli. • I öðru lagi að það sé til raun-sæi, að ffæðimaðurinn sé í þeirri stöðu að geta verið siðferðislega og pólitískt raun-sær eða skýr, eða glöggskyggn, eða skarpskyggn. • I þriðja lagi reiknum við með að fyrir hendi sé ákveðið samband milli fræðimannsins og þess sem hann eða hún horfir á, og að það sé þá væntanlega bundið í stigveldi, þar sem raun-sæi hans/hennar hefur auga með því sem horft er á, sem er endan- legt og sýnilegt og gefur sig augna-ráði fræðimannsins á vald.2,1 Þetta augnaráð er nútildags orðið að samnefhara fyrir augna-ráð vís- indanna sem einmitt hafa heiminn í sjón-máli og er sterkara í almanna- vitund en hugmyndir listffæðinnar til dæmis, en þar birtist gerólíkt við- horf til augans og sjónarinnar. Jenks vill reyndar meina að hér verði að skilja á milli þess sem hann kallar „vísindahyggju", hugmyndir almenn- ings um störf vísindamanna sem þurfi ekki að eiga margt skylt við störf vísindamannanna sjálffa.26 Það gildir reyndar einu, því hér er einmitt Barbara Maria StafFord leggur mikla áherslu á að líta á augað sem líffæri. Líkt og Jenks hafnar hún því að augað sé hlutlaust tæki og þar með aðskilið frá líkamanum eða hafið yfir líkamann - sem er alltaf séður sem óreiðusvæði. Hún ítrekar að aug- að er líffæri og bundið lögmálum líkamans og því er skynjunin alltaf trufluð eða mótuð af fjölmörgum þáttum, tilfinningum, líðan, því sem við erum nýbúin að sjá og svo framvegis. Sjá Barbara Maria Stafford, Good Lookbig: Essays o?i tbe Vntue of Images, Cambridge, Massachusetts: MIT, 1996. Kenningar hennar verða ræddar nánar síðar í greininni. Chris Jenks, „The Centrality of the Eye in Western Culture", bls. 5. Sama rit, bls. 7. 58
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.