Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 89

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Blaðsíða 89
ORÐEÐAMYND samstarfsmaður Stokoes, komst einkar vel að orði þegar hann sagði að vissvrlega væru táknmál eins og myndir í loftinu, ekki væri hægt að neita því. Táknmál væru hins vegar svo miklu fjölþættari og að segja að tákn- mál væru eins og myndir í loftinu væri eins og að segja að raddmál væru eins og söngur.12 Þó að mikill hluti orðaforðans í táknmálum sé mynd- rænn er það auðvitað ekki algilt og má finna fjölda tákna sem ekki eru myndræn (sjá umræðu hér aftar). Sú staðreynd að orðaforði sé mynd- rænn útilokar hins vegar ekki að hann eigi sér líka málfræði og lúti regl- um. Táknin og látbrigðin13 sem þeim fylgja raða sér saman á kerfisbund- inn hátt og til að mynda gilda ákveðnar reglur um notkun rýmisins. Ef þær reglur eru brotnar er hætta á að skilaboðin komist ekki til skila. Með tilkomu rannsókna á táknmálum breyttust viðhorf til þeirra og staða þeirra batnaði. A áttunda áratug síðustu aldar var víða farið að við- urkenna táknmál sem mál heyrnarlausra og þau í auknum mæli notuð í kennslu. I dag er í menntun flestra heyrnarlausra (a.m.k. hér á Vestur- löndum) fylgt svokallaðri tvítyngisstefnu þar sem stefht er að tvítyngi heyrnarlausra barna þar sem táknmál er fyrsta mál þeirra og þjóðtungan annað mál. Er táknmálið nær Guði eða apanum/frummanninum? Það er athyglisvert að velta fyrir sér þeirri staðreynd að á tímum radd- málsstefhunnar (á 19. og 20. öld) skiptust menn í tvær fylkingar sem báð- ar héldu því fram að táknmálið væri á einhvern hátt „náttúrulegt". Fylk- ingarnar greindi hins vegar á um hvað „náttúrulegt" þýddi og hvort það væri kostur eða löstur táknmálsins að vera náttúrulegt. I bók sinni Forbidden Signs ræðir Douglas C. Baynton um þessa bar- áttu þeirra sem hann kallar raddmálssinna og táknmálssinna14 en hún er 12 Robbin Battíson, „Signs Have Parts: A Simple Idea", í Sign Language and the Deaf Community, ritstj. C. Baker og R. Battison, Silver Spring, MD: National Associaton of the Deaf, 1980, bls. 35-51; endurprentað í Valli og Lucas, Linguistics ofAmerican Sign Language, bls. 231-242, bls. 232. 13 Með látbrigðum á ég við hreyfingar líkama, höfuðs, augna, augabrúna og munns en allt þetta gegnir málfræðilegu hlutverki í táknmáli. Til dæmis má sleppa fornöfuum þegar verið er að vísa í samtal tveggja persóna og nota einungis líkamann eða jafh- vel aðeins augun til að vísa til þeirra sem tala. 14 Baynton nefhir þá oralists og manualists, sjá Douglas C. Baynton, Forbidden Signs: American Culture and the Campaign against Sign Language, Chicago, London: The University of Chicago Press, 1996, bls. 'i-A. 87
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.