Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2006, Blaðsíða 105

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2006, Blaðsíða 105
DEILIGALDUR ELIASAR og vestan á síðari hluta tuttugustu aldar. Annars vegar er um að ræða flokk nafhorða sem hafa forhðinn meta-, hins vegar flokk lýsingarorða sem flest hafa forliðinn sjálf-. Þekktustu hugtökin í fyrri hópnum eru meta-bókmenntir (fr. méta- littératuré), sem Roland Barthes fjallaði um í stuttri grein árið 1959, og metaskáldskapur (e. metafiction), sem rakið er til skrifa Williams S. Gass frá því um 1970.5 Enda þótt þeir tvímenningar leggi ekki sömu merk- ingu í hugtök sín virðast þeir báðir vera undir áhrifum frá skrifum pólska rökfræðingsins Alfreds Tarski um metatungumál (pól. metajezyk) eðzfram- setningarmál, eins og það hefur verið nefnt á íslensku. Hugtakið vísar til orðræðu sem fjallar um aðra orðræðu og er málfræði gjarna tekið þar sem lýsandi dæmi.6 Með hhðstæðum hætti virðist eðhlegast að hta svo á að metaskáldskapur sé skáldskapur sem fjallar um skáldskap - en þó ekki endilega sjálfan sig. Helga Kress orðar þessa hugsun eftírminnilega þeg- ar hún skrifar, í umfjöllun um slúður í Islendingasögunum, að þær séu „tal um tal, sögusagnir" J I síðarnefhda flokknum eru meðal annars hugtökin sjálfsmeðvituð skáldsaga (e. self-conscious novet), sem Robert Alter og Brian Stonehill lögðu til grundvallar sögulegum rannsóknum sínum á eíhinu, og sjálf- hverffrásögn (e. narcissistic narrative), sem Linda Hutcheon gerði að lyk- Roland Barthes, „Literature and metalanguage", Critical Essays, þýð. Richard How- ard, Evanston: Northwestern University Press, 1972, bls. 97-98 og Wilham S. Gass, Fiction and the Figures ofLife. New York: Knopf, 1970, bls. 25. Ulfhildur Dags- dóttir gerir athugasemdir við íslenska hugtakið sjálfsaga sem þýðingu á metafiction í grein sinni „Skyldi móta fyrir landi? Af leirmönnum, varúlfum og víxlverkunum", Skírnir 176 (haust 2002): 439^164, bls. 445. Henni finnst að það vísi eingöngu til skáldskapar í lausu máh á meðan metaftction nái einnig yfir önnur form, „svo sem sjónrænt efni, myndasögur og kvikmyndir". Einnig þykir henni sem sjálfsögur falli illa að öðrum erlendum hugtökum, svo sem metatext og metatextuality og vill ein- faldlega tala um metasögu og metaskáldskap. Sjá m.a. Alfred Tarski, „Merkingarffæðilegar hugmyndir um sannleikann og undir- stöður merkingarfræðinnar", þýð. Asta Kristjana Sveinsdóttir og Arnór Hannibals- son, Heimspeki á tuttugustu ö'ld. Safn merkra ritgeröa úr heimspeki aldarinnar, ritstj. Einar Logi Vignisson og Olafur Páll Jónsson, Reykjavík: Heimskringla - háskóla- forlagMáls og menningar, 1994, bls. 73-109, bls. 85. Helga Kress, Fyrir dyrum fóstru. Greinar um konur og kynferði í islenskum fombók- menntwm, Reykjavík: Háskóli íslands, Rannsóknastofa í kvennafræðum, 1996, bls. 133. 103
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.