Skagfirðingabók - 01.01.1996, Page 149

KOMMÚNISTAR Á SAUÐÁRKRÓKI
voru með hagnaði, í reynd íyrirtæki „arðræningja". Kaupfélag-
ið á Hofsósi var þar engin undantekning. Ef það hefði mögu-
leika á að skila hagnaði átti hann að skiptast á milli viðskipta-
manna þess. Öll starfsemi ríkis eða samvinnufélaga var hluti af
hinu kapítalíska hagkerfi og sú starfsemi vann að því að gera
öreigana enn fátækari. Voru stjórnendur kaupfélaganna litlu
minni kapítalistar en hinir eiginlegu atvinnurekendur, að áliti
kommúnista. Tómas, sem var samvinnufélagsmaður, vildi á
hinn bóginn, að arður kaupfélagsins færi í uppbyggingu á staðn-
um en ekki í vasa verkamanna og smábænda eins og Pétur
vildi. Tómasi var umhugað um framtíð byggðar á staðnum og
hag kaupfélagsins þar sem hann taldi það hafa margt fram yfir
verslun kaupmanna, m.a. að það væri eign fjöldans, en ekki
einstaklinga. I þessari baráttu, þ.e. um stofnun verkalýðsfélags
á Hofsósi, fylgdi Pétur hinni hefðbundnu skoðun Kommún-
istaflokksins, að öll fyrirtæki ættu að verða sameignarfyrirtæki
og verkamönnum ætti að greiða laun samkvæmt vinnufram-
lagi þeirra. Hagfræði kommúnista var því einföld en þó um
leið skýr. Allur ágóði átti að vera eign verkamanna. Það sem
Kaupfélagið á Hofsósi hefði t.d. getað greitt til samgöngumála
og annarra framkvæmda var því talið arðrán því það sýndi að
félagið hafði einhvern afgang (gróða), sem verkamönnum og
smábændum innan hreppsins bar að fá í sinn hlut, en ekki
sveitarfélaginu. I reynd voru því sjónarmið kommúnista og
stjórnenda fyrirtækja ósamrýmanleg, og m.a. af þeirri ástæðu
vildu hinir fyrrgreindu umbylta samfélaginu og færa verka-
mönnum eignirnar svo þeir gætu sjálfir rekið fyrirtækin. Þetta
var hin harða afstaða kommúnista eins og hún birtist á prenti.
Á hinn bóginn verður að hafa í huga, að þetta var stjórnmála-
legur áróður. Ekkert hagkerfi, hvorki kommúnískt né kapítal-
ískt, komst hjá því að leggja til hliðar hluta ágóðans af at-
vinnurekstri.
147