Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.2010, Síða 9

Tímarit Máls og menningar - 01.02.2010, Síða 9
H á s k a l e g o g ó s j á l f b æ r s a m f é l a g s t i l r a u n TMM 2010 · 1 9 umsvif þeirra fyrst og fremst á erlendum vettvangi. Þeir keyptu fjár­ málafyrirtæki í öðrum löndum, opnuðu útibú og juku alþjóðleg við­ skipti sín. Þessi mikli vöxtur var auðveldari en ella vegna þess að með aðildinni að Evrópska efnahagssvæðinu varð Ísland aðili að frjálsu flæði fjármagns og skapaði laga­ og regluumgjörð um fjármálakerfið á grund­ velli tilskipana Evrópusambandsins. Það þýddi m.a. að starfsleyfi íslensks fjármálafyrirtækis náði ekki aðeins til starfsemi á Íslandi heldur í öllum löndum EES. Heimilt var t.d. að reka útibú hvar sem var í EES­ löndunum. Evrópskt laga­ og regluumhverfi skapaði íslensku bönkunum því sama svigrúm til athafna á öllu EES­svæðinu og þeir höfðu á Íslandi. Í umfjöllun um bankahrunið velta menn eðlilega mikið fyrir sér mánuðunum fyrir hrun og reyna að átta sig á því hvort bankamenn, eftirlitsaðilar og stjórnvöld hafi aðhafst eitthvað það sem gert hafi hrun­ ið meira en það ella hefði orðið, eða hitt, látið eitthvað ógert sem hefði getað afstýrt eða dregið verulega úr hruninu. Án þess að reynt sé með nokkrum hætti að draga úr mikilvægi atburðanna mánuðina fyrir hrun þá er ekki hægt að horfa framhjá því að meginorsakanna fyrir hruninu er ekki að leita í aðgerðum eða aðgerðaleysi banka, eftirlitsaðila og stjórnvalda á Íslandi á árinu 2008. Á þetta hafa Wilhelm Buiter og Ann Sibert m.a. bent í grein sem þau skrif­ uðu eftir hrun en þar segja þau m.a.: „… it was not the drama and mismanagement of the last three months that brought down Iceland’s banks. Instead it was absolutely obvious, as soon as we began, during January 2008, to study Iceland’s problems, that its banking model was not viable.“ Og áfram halda þau og segja: „This was clear in July 2008, as it was in April 2008 and in January 2008 when we first considered these issues. We are pretty sure this ought to have been clear in 2006, 2004 or 2000. The Icelandic banks’ business model and Iceland’s global banking ambitions were incompatible with its tiny size and minor-league currency, even if the banks did not have any fundamental insolvency problems.“9 V. Efnahagslögmálum storkað Orsakanna fyrir hruni bankakerfisins er að leita í þeirri staðreynd að íslenskt bankakerfi var löngu vaxið íslensku samfélagi yfir höfuð. Stærð bankakerfisins nam nífaldri þjóðarframleiðslu, það var alþjóðlegt frem­ ur en íslenskt, skuldir þess og hlutabréf voru í erlendum gjaldmiðlum og það þurfti viðskiptavaka og lánveitanda til þrautavara í erlendum gjald­ miðlum. Fjármálakerfið hafði hins vegar aðeins bakstuðning Seðla­
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.