Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.2016, Síða 105

Tímarit Máls og menningar - 01.06.2016, Síða 105
Þ r a u t r e y n d u r n ý g r æ ð i n g u r TMM 2016 · 2 105 en þegar það ber ekki árangur fer hann að lýsa drafandi eigin hlutskipti og örlögum: Ég á ekki grænan eyri. – – Ég á ekki neitt. – – En ég hefi átt peninga, – – fyrir löngu síðan, – fyrir langalöngu síðan. – – Ég hef líka átt heimili, rétt eins og þú, karlinn minn. – – Ég skal líka láta þig vita, að ég hefi átt konu og barn – –. Og heldurðu, að ég hafi aldrei átt móður, – eða aldrei elskað móður mína? – – Það var ekki vegna þess ég vildi gera henni mömmu illt, að ég drakk. Ég hefi aldrei verið vondur drengur, það skal ég láta þig vita. – – Mamma sagði oft: „Drekktu ekki, Bubbi minn; smakkaðu aldrei fyrsta staupið, – aldrei.“ – – Ég heyrði þessi orð fyrir eyrum mér, þegar ég neytti víns í fyrsta skipti, – mér fannst hún mamma standa við hlið mína og segja: „Drekktu aldrei fyrsta staupið, Bubbi minn.“ Hún kallaði mig alltaf Bubba. Og ég hræddist sjálfan mig, því ég vissi, að ég var að gera illt, – mikið illt, – – ekki aðeins sjálfum mér, – – heldur henni mömmu. – – Og ég heyri rödd hennar alltaf, þegar ég snerti á víni, – og hún segir mér að snerta ekki á víni, – snerta ekki á víni. – – Hún segir mér að vera góði drengurinn sinn – –.“ Komumaður var nú farinn að gráta, en lét það samt ekki aftra sér frá því að halda ræðunni áfram: „Sá, sem heldur, að ég hafi aldrei átt móður, hann er asni, – – asni, – – þú heyrir það. – – Ég átti góða móður, og hún vildi gera allt fyrir mig. – – Allt. – – Og hún dó fyrir mig. Vissulega dó hún mamma fyrir mig og engan annan – –. “39 Þegar þarna er komið sögu hefur Hanna hringt á lögregluna og hún mætir brátt á staðinn til að fjarlægja hinn óboðna gest. Það síðasta sem heyrist frá honum eru einhverjar upphrópanir. „Vini mínum heyrðist hann kalla „mamma“, eða kannske var það eitthvað annað, “ segir sögumaður.40 Heim- sóknin hefur þau áhrif á Magnús að hann fer að hugsa til aldraðrar móður sinnar og stingur upp því við eiginkonuna að þau bjóði henni með öðrum gestum, sem þau eiga von á, í jólamatinn. En Hanna tekur því fálega og fær Magnús með ástleitni til að gleyma þeirri hugmynd. Af og til allt aðfanga- dagskvöldið er hann þó að hugsa til gömlu konunnar, líklega sæti hún „ein- mitt á þessu kvöldi ein, fátæk, en kannske fullsæl, þrátt fyrir allt. Og hún myndi líklega halda hátíðlega fæðingarhátíð trésmiðssonarins, þótt hún væri ein í kompu sinni. – Einu sinni hafði hún einnig fætt son í þennan heim.“41 Hér er margt forvitnilegt. Söguna má tengja tvöföldum móðurmissi Elíasar sjálfs, ferli hans í góðtemplarahreyfingunni og þeim áhrifum á líferni hans og lífsskoðanir sem samvistir hans við Hannes og Kristmann í Hveragerði höfðu á hann. Sjálfum þykir mér áhugaverðast með hvaða hætti sagan tengist skáldsögunum sem Elías sendi frá sér á næstu árum, ekki síst þeirri sem hann var önnum kafinn við að skrifa veturinn 1945 til 1946. Eru hér kannski frumdrögin að persónu Bubba, sögumannsins í Eftir örstuttan leik? Hann hefur einnig misst móður sína í æsku og á í innri baráttu vegna þess lastafulla lífernis sem hann stundar. Mottó þeirrar sögu gætu verið orð Páls postula: „Hið góða, sem ég vil, geri ég ekki en hið vonda, sem ég vil ekki, það geri ég.“42 Bubbi skáldsögunnar sveiflast milli ástar og haturs á hinu kyninu
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.