Goðasteinn - 01.09.1973, Blaðsíða 25

árvöllum, en næsta vor að Valstrýtu í Fljótshlíð og loks að Velli
1847, og þar átti hann heima, er hann drukknaði á næsta ári.
Bújörðin. - Eigandi og ábúandi.
Þorgils fæddist á Rauðnefsstöðum, eins og áður er sagt, og
þar undi hann hag sínum alla ævi. Á því býli hefur aldrei orðið
verulegt mcin að sandfoki og uppblæstri, sem verst hefur leikið
fjölmargar bújarðir á Rangárvöllum. En marga bakslettu mun
jörðin hafa fengið af öskufalli og vikurburði, eins og raun varð
á í Heklugosinu 1947. Um ævidaga Þorgils urðu tvö stórgos í
Rangárþingi, í Eyjafjallajökli 1822 og í Heklu 1845, en Katla
gaus tvisvar á því tímabili (1823 og 1860). - Eftir miðjan
september 1845 lagði mikinn öskumökk frá Heklu yfir austustu
bæi á Rangárvöllum og þar suður af. „Mældi þá bóndinn á Rauð-
nefsstöðum [þ.e. Þorgils] öskufaliið í íláti, er hann lét standa
úti, og var það tveggja þumlunga þykkt á einni eykt“. (Ný félags-
rit 1846, VI. ár, bls. 189).
Sumarfagurt þótti vera á Rauðnefsstöðum, en vetrarhart. Þar
var sauðland gott, en slægjur snögglendar, og í grasleysisárum
sótti Þorgils heyskap að, jafnvel alla leið í Safamýri að sögn.
Jörðin var 20 hundruð að fornu mati og eign bændakirkjunnar
á Keldum. Höfðu því Kcldnaeigendur umráð jarðarinnar. Meðan
Þorgils var í æsku, bjó á Keldum Guðmundur Erlendsson, móð-
urfaðir hans, með Guðrúnu Pálsdóttur, seinni konu sinni, en
síðan tók þar við forráðum sonur þeirra, Pál! ríki (d. 20. ágúst
1828), og var hann hálfbróðir Ingveldar, móður Þorgils.
Þegar Jón á Rauðnefsstöðum, faðir Þorgils, var dáinn (1824),
hélt Ingveidur áfram búskap þar með 4 börnum sínum uppkomn-
um, og hefur Þorgils þá haft búsforráð með henni. En það stöð
skamma hríð, því að 1826 hlutu þau að eftirláta ábúðina Guð-
rúnu, dóttur Páls á Kcldum, og manni hennar, Guðmundi Magnús-
syni. Þau hjón bjuggu þó ekki nema eitt ár á Rauðnefsstöðum, en
fluttust þaðan að Króktúni hjá Keldum. Var Guðmundur orðinn
sjúkur af holdsveiki og andaðist skömmu síðar (12. maí 1831).
En meðan þau bjuggu á Rauðnefsstöðum, veitti Þorgils búi þeirra
forstöðu, og sagt er, að hann hafi einnig litið til með þeirn, eftir
Goðasteinn
23