Goðasteinn - 01.09.1973, Page 43

í góðu grasaplássi. Kyrrðin á nóttunni og fegurð náttúrunnar með
morgunsólinni og söngur fuglanna lagði allt til samans til að vekja
unað hjá manni og gjöra tímann styttri.
FJÁRGEYMSLA OG ULLARHIRÐING
Á flestum bæjum í Hjaltastaðaþinghá urðu bændur að láta
sauðsmala gæta fjár í haga á vorin, þar til snjór var alveg leystur,
annars gat sauðfé lent ofan í hveri eða læki og ár, sem voru á
sumum landeignum, og drukknað þar, þegar snjóbrýrnar, sem
huldu hætturnar, fóru að þynnast af vorhlýindunum. Hirðarnir
brutu niður allar slíkar brýr eins vel og þeir megnuðu, jafnóðum
og hlánaði, til að flýta fyrir lausn sinni frá fjárgæzlunni. Svo
þegar jörðin var orðin auð, var fé látið ganga sjálfala um hríð,
þar til það var afhjúpað ull sinni, sem kallað var að rýja. Það
var gjört með höndunum, hefði verið betra að klippa með skær-
um eins og gjört er í Ameríku. Ef að skepnan var vel framgengin
eftir vcturinn, lausholda og vel fylld, sem kallað var, þegar nýja
ullin var komin áleiðis að vaxa innan við þá gömlu, var auðunnið
verk að rýja. En svo, ef skepnan var fasthoida, þó vel fylld væri,
var verkið þreytandi. Ef kindin var mögur, lá ullin laus og
kroppurinn ber innan undir, og var þá hætt við, að kindin krókn-
aði, ef kalt var í veðri. Þegar búið var að rýja geldfé, var það
rekið á afrétt.
Ásauðarburður byrjaði cftir áætlun í fjórðu viku sumars og
stóð yfir allt að því þrjár vikur. Ánna var vitjað kvelds og morgna
í haganum meðan á burði stóð, höfð með sér skjóia til að mjólka
þær ær, sem mjólkuðu meira en lambið þurfti fyrst eftir það var
borið. Menn höfðu lítil not af fjárhundum sínum við að smala
saman lambám, þær beittu hornum sínum gegn þeim og ráku á
fiótta. Þegar elztu lömb voru um það fjögra vikna, byrjaði stekkj-
artími. Stekkurinn var langar kvíar, veggur nærri miðju hlaðinn
þvert yfir þær og svo lauslega reft yfir að ofan og þakið mcð
torfi og op á miðju þakinu svo loft gæti komizt inn; það var
lambastekkurinn. Á kveldin voru ærnar með lömbum sínum rekn-
ar inn í stekkjarkvíarnar, iömbin handsömuð og látin inn í stckk-
inn. Á morgna var farið til stekkjar og ærnar mjólkaðar til hálfs
Goðasteinn
41