Goðasteinn - 01.09.1973, Page 83

Gmmar Magnússon frá Reynisdal:
Þrjú forn hús
Um langan aldur voru hús og híbýli í sveitum landsins með
taktföstu sniði, húsakostur og húsaskipan með líkum blæ. Her
miða ég við þann tíma, er byggt var úr heimafengnu, íslenzku
byggingarefni, og þeir, sem nú eru komnir yfir miðjan aldur,
muna vel eftir. Síðan farið var að byggja úr aðkeyptu efni og
allt fór að breytast, hafa hin gömlu hús horfið af sjónarsviði. Til-
vist þeirra lifir nú aðeins í minningunni og not þau, er af þeim
voru fyrir fólkið í sveitinni.
Það er ætlun mín að lýsa stuttlega þremur fornum húsum, sem
algengust voru á bændabýlum í Skaftafellssýslu og þá sérstaklega
í Mýrdal, þar sem ég var fæddur og uppalinn og kunnugastur af
sjón og raun. Hús þessi, sem ég vil gera að umræðuefni, voru
hjallurinn, skemman og smiðjan. Öll voru hús þessi nauðsynleg
á hverjum bæ og gagnsöm, þótt nú, fyrir breyttan tíðaranda og
breytta lifnaðarhætti, hafi horfið.
Hjallurinn: Á mörgum bæjum í Mýrdal voru hjallar, þá er ég
var að alast upp. Voru þeir byggðir úr grjóti og torfi að veggj-
um, með grjóthclluþaki og tyrfðir. En í báða enda voru þeir að
nokkru leyti opnir, víða með rimlagrindum, sem draga mátti til
og opna og loka eftir aðstæðum. Var þessi umbúnaður hafður til
þess, að blásið gæti gegnum þá og allt, sem í þeim var geymt,
væri þurrt og þokkalegt.
í hjöllum þessum geymdu bændur mikið af búslóð sinni, það
cr undir þak gat komizt, svo sem reipi, klyfbera, aktygi, fjallbönd,
Goðasteinn
81