Úrval - 01.10.1978, Síða 12

Úrval - 01.10.1978, Síða 12
10 ÚRVAL Það er heldur ekki með vilja karlljóns- ins, að ljónynjurnar og ungarnir taki þátt í veislunni, sem eftir fylgir. í rauninni eru það ljónynjurnar, sem eru dugiegastar að veiða — þær veiða níu tíundu hluta af því, sem ljónin yflrleit veiða sjálf. Ljónynjurnar laumast að bráðinni, ná henni á stutt- um rokuspretti og velta bráðinni til jarðar, þar sem þær drepa hana hægt og kveljandi með því að kyrkja hana. En alveg eins oft klúðra þessir risa- kettir alveg veiðinni og hefja loka- sprettinn of fljótt eða dæma fjarlægð- ina ranglega. Best gengur, þegar ljón- in veiða í hóp. Ef bráðin sleppur undan einu ljóninu, fellur það í klær annars. Loks kemur í ljós, að konungur dýranna er beinlínis níðlatur og sefur eða mókir 20 tíma á sólarhring. Ef honum heppnast ekki að stela mat frá minni rándýrum eða finna sjálfdautt dýr, nennir hann ekki að huga að veiði sjálfur nema einn eða tvo tíma. Og þá getur skeð, að fullorðin ljón drepi hvert annað. Þýðir þetta, að ljónið sé bara illa valið dæmi um göfgi náttúrunnar? Alis ekki, svarar Rensberger. Málið er einfaldlega það, að ljónin lifa ekki í samræmi við það hátterni, sem við mennirnir höfúm talið okkur trú um. Rensberger vitnar í Encyclopaedia Britannica, sem segir að ,,hýenur eru fyrst og fremst hræætur, sem mestan part eru háðar veiðileifum ljóna, á þeim svæðum sem þær lifa á. Þótt hý- enur séu yfirieitt ragar, eiga þær þó til að ráðast á hjálparlaus dýr og sýna móð, þegar suiturinn knýr”. Hann segir, að þótt þessi lýsing komi full- komlega heim við almennan skiining á hýenum, sé fátt rétt í henni. Hann styðst við niðurstöðu Hans Kruuk, hollensks atferlisfræðings, sem dvalið hefur mörg ár í Afríku til að rannsaka hátterni villdýra. Og niðurstöður vís- indamannsins koma vægast sagt á óvart. Kruuk komst maðal annars að raun um, að mikilsverðasta bráð hý- enunnar var oftar hraustir, ungir gný- ir eða sebradýr heldur en sjúk eða hjálparlaus dýr. Meira að segja er ekki alveg fárítt, að hýenur leggi að velli hið herskáa afríska villinaut, sem er um hálft tonn að þyngd. Hýenan hleypur að hópi gnýja og dreifir honum. Hún velur sér ákveð- inn gný og veitir honum eftirför. Við það getur hún hlaupið með allt upp í 65 km hraða, allt að 5 km í lotu. Þeg- ar hýenan nær bráð sinni, keyrir hún í hana tennurnar af svo miklu afii og svo snöggt, að dýrið stóra lamast og fellur á fáeinum sekúndum. Hýenan drepur sem sagt fljótt og hreinlega — og hana köllum við hræætu! En hvers vegna hefur hýenan þá áunnið sér þetta orð? Sennilega með því að vera fráhrindandi í útiiti og falla því vel að þessu hlutverki. Þar við bætist, að hýenur veiða um nætur og hafa því ekki verið mikið athugað- ar. Við sólarupprás kemur ljónið í ljós við bráðina að velli iagða, meðan hýenurnar luntast álengdar. Þess vegna hefur alltaf verið gengið út frá
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Úrval

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Úrval
https://timarit.is/publication/1841

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.