Prestafélagsritið - 01.01.1923, Blaðsíða 170

Prestafélagsritiö.
Erlendar bækur.
165
beru guðsþjónustu og áhrifamesta náðarmeðalið fyrir hið innra líf“ (M.
Matchler). Hún er „eina algilda og alfullkomna mynd trúarjátningarinnar"
(Wellhausen), „andardráttur guðrækninnar" (von der Goltz), „sál trú-
rækninnar og sanni æðasláttur" (Althaus), „höfuðatriðið í allri sann-nefndri
guðsdýrkun, og hjartað í öllum lifandi kristindómi" (Kahler). Svo sam-
mála eru allir fræðimenn, sem um bænina hafa ritað, um það, að hún sé
hjartað í öllum trúarbrögðum, að jafnvel maður eins og Ludvig Feuer-
bach, sem annars gerir öll trúarbrögð að hugarburði, kannast þó við,
að „insla eðli átrúnaðarins opinberist í einföldustu athöfn trúarinnar —
bæninni".
En þar sem bænin er hjarta og æðasláttur trúarlífsins, þá lýsi líka
bænarorðin dýpstu og innstu tilfinningum guðrækinnar sálar. Því segir
Adolf Monod með réttu: „Gef gaum að helgum mönnum allra tíma þar
sem þeir biðjast fyrir; þar kynnist þú trú þeirra, lífi þeirra, hvötum
þeirra og verkum þeirra". Og því er ekki heldur neitt jafn ágætt til að
fá fróðleik af fyrir þá er rannsaka vilja trúna og trúarbrögðin sem það,
að kynnast bænum manna og skoðunum á bæninni. En ekki sízt fyrir þá,
sem það vilja, er bók Heilers sönn gullnáma, svo óvenjuvel sem þar er
gerð grein fyrir því, hversu trúaðir menn af ýmsum þjóðum og á öllum
tímum og af öllum stéttum hafa iðkað bænina. Því miður er hér ekki
rúm til þess að rekja innihald þessarar ágætu bókar, enda er hún hátt á
fjórða hundrað þéttprenfaðar blaðsíður (og þýzka frumritið þó talsvert
fyrirferðarmeira, hér um bil 500 síður í postillu-broti og þegar prentað í
4 útgáfum á 5 árum!).
En mikið væri fyrir það gefandi, að slík bók fengi lesendur meðal ís-
lenzkra presta og annara, er mætur hafa á ritum um andleg efni.
Til undirstrikunar þeirri ósk skal hér tilfært niðurlag bókarinnar:
„Trúaðir menn og trúarbragðafræðingar eru algerlega sammála um, að
bænin sé þungamiðja trúarinnar, sálin í allri guðrækni. Þessi einróma
vitnisburður er skiljanlegur, þegar litið er til þess, er hér hefir verið
sagt um eðli bænarinnar, að hún sé lifandi umgengni mannsins við Guð.
Bænin setur manninn í beint samband við Guð, — í persónulega afstöðu
til hans. Fyrir bænina verður trúin líf í Guði, samfélag við hið eilífa. An
bænar er frúin fræðileg sannfæring, án bænar verður guðsdýrkunin eitt
saman form, án bænar vantar hina siðferðilegu breytni alla trúarlega
dýpt, án bænar verður kærleiki Guðs dumbur, án bænar verður maður-
inn fjarlægur Guði og djúp staðfest milli hins endanlega og óendanlega.
„Guð er á himnum, en þú á jörðu“ (Préd. 5, 1). „Vér getum ekki náð
til Guðs, nema með bæninni, því að hann býr of hátt fyrir ofan oss“
(Lúther). í bæninni hefur maðurinn sig til himna, himininn sígur niður á
jörðina, slæðan milli hins sýnilega og hins ósýnilega rifnar, maðurinn
kemur þar fram fyrir Guð, til þess að tala við hann um frelsi sálar
sinnar og hjálparráð. „Fyrir bænina sfígur hinn mikli Guð niður í litla