Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1954, Side 99

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1954, Side 99
UMSAGNIR UM BÆKUR 289 menn á blómaskeiði þjóðveldisins og hina þroskuðu stjórnlist, eins og hún birtist hjá mikilhæfustu ieiðtognn, þess tíma. Yfirstóttirnar hvarvetna um heim kæra sig ekki um að halda því á lofti, að til hafi verið forusta af þessu tagi. Þær kappkosta að leyna alþvðuna því, hvers eðlis forustan í ættasamfélögun- um var. Þær reyndu að telja fólkinu trú um, að óspillt, góðgjörn forusta eins og sú, sem hún leitast við að skapa, hafi aldrei verið til og geti aldrei orðið til. Draumur alþýðunnar um réttlátt þjóð- félag sé óskadraumur, sem aldrei ræt- ist.“ Þannig farast þessum höfuðleiðtoga íslenzkrar verkalýðshreyfingar orð, þetta er ein af dýrmætustu menningar- arfleifðum íslenzkrar þjóðar að hans dómi. Rit hans er sennilega jafnein- stætt í heimsbókmenntunum og saga ís- lendinga meðal sögu þjóðanna. Þa'ö gefur ástæðu til þess, að menn velti þeirri spurningu fyrir sér, hvort allar þær framfarir, sem orðið hafa við til- komu ríkisvaldsins, hefðu getað orðið án þess. Ég treysti mér ekki að svara þeirri spurningu játandi, og ég treysti mér ekki heldur til þess að bera blak af ríkisvaldinu á Islandi, af því að það var jafnan erlent, og nú þegar við erum orð- in „sjálfstæð" þjóð að nýju, bregzt yf- irstéttin og styðst að nokkru við erlent ríkisvald. Einar Olgeirsson hefur nú unnið það afrek, sem íslenzkum stjórnmáiamanni hefur ekki tekizt um langt skeið: hann hefur grundvallað þjóðmálastefnu sína fræðilega á íslenzkri menningarsögu, og metnaður hans sem lslendings er ekki einskorðaður við ísland, því að hann segir: „Og vert er, að vinnandi Timarit Máls og menningar, 3. h. 1954 stéttir nútímans hvarvetna um heim viti það og haldi því á loft, að það voru frjálsir, vinnandi alþýðumenn, sem hugsuðu efni Njálu, ortu Völuspá.“ Mér finnst ég lesa það út úr bókinni, að hann vill, að íslenzk menningararfleifð verði sameign verkalýðsstéttarinnar víða um lönd. Stíll bókarinnar ber þess nokkur merki, hvemig liún er tii orðin, hún er ekki unnin nema að litlu leyti við skrif- borðið, heldur flutt. Það er því dálítið ræðumannssnið á stílnum, hann er oft breiður og málsgreinar langar, en þó er allur frásagnarmáti skýr. Bókin er ekki þung aflestrar, heldur lipur og eitt skemmtilegasta rit sinnar tegundar. Björr Þorsteinsson. Gunnar Benediktsson: ísland hefur jarl Nokl rir örlagaþœttir Sturl• ungaa'dar, Heimshringla 1954. I formálsorðum bókarinnar segir Gunnar: „Á síðustu árum og áratugum liefur allmikið verið ritað um Sturlunga- öldina. Þjóðinni er timabil þetta hug- stœtt jremur öðrum tímabilum sögu sinnar (l.br. mín) og ekki sízt hin síðari ár. Ber þar tvennt til. Annað er það, hve sérstæð sú öld er að menningarlegum glæsibrag, svo að þá er lagður grundvöll- urinn að óbugandi menningarsjálfstæði þjóðarinnar um þær aldir, sem á eftir komu. Hitt eru þau harmsögulegu örlög þessarar aldar, að hún samningsbindur íslenzku þjóðina konungi annarrar þjóð- ar og bjó henni þar með það hlutskipti, að erlend kúgun var meginbölvaldur 19
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.