Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.05.1982, Page 119

Tímarit Máls og menningar - 01.05.1982, Page 119
Umsagnir um bækur í BORGINNI OKKAR Ohætt er að fullyrða að það er snar þáttur í ferli Vésteins Lúðvíkssonar sem rithöfundar að koma lesendum sínum á óvart, oftast þægilega. Svo fer einnig nú í síðustu bókinni, I borginni okkar, sem hefur að geyma átta smásögur (Mál og menning 1981). Undirtitill bókarinnar, Sögttr og ævintýri frá kostulegri tíð, tekur til sjón- arhorns höfundarins og frásagnarháttar. Sögumaðurinn tekur sér stöðu í fram- tíðinni, að hætti þeirra sem ævintýri sögðu, lítur um öxl og greinir frá kostu- legri tíð, en sú tíð er einmitt okkar tími og borgin okkar er Island nútímans. Pótt sögurnar séu þrungnar ádeilu og vandlætingu er enginn stórorðaflaumur þar á ferðinni; höfundur virðist um- burðarlyndið sjálft holdi klætt enda kallar hann tíðina kostulega eins og hann hafi hálft í hvoru gaman af. Má oft á tíðum sjá höfundinn kíma að baki orðanna líkt og hann vilji segja: Skelfing gátum við þá verið vitlaus og vanþrosk- uð. Sannast það hér enn að það er ótrú- lega áhrifamikið þegar sagt er frá hinum hrikalegustu atburðum líkt og um sjálf- sagða hluti sé að ræða. Sögur Svövu Jakobsdóttur í Veislu undir grjótvegg, sem um margt svipar til sagna Vésteins, sýna mörg góð dæmi um slíka hlutlægni í stíl á örlagastundum. Og Kafka nær eftirminnilegum áhrifum með slíkri hlutlægni í Hamskiptunum. Afstaða hins ”hlutlausa“ höfundar er þó alls stað- ar alveg Ijós. Við fáum ekki aðeins í sögum þessum úttekt á okkar tíma. Stundum bregður sögumaður upp myndum úr fram- tíðinni er borgarbúar (við) hafa loks séð að sér og snúið frá villu síns vegar. Ævintýrið endar nefnilega vel eins og ævintýri eiga að gera: Þá hittust afkomendur Guðrúnar og Guðjóns í sjötta lið, stelpa og strákur, af tilviljun undir reynitré í Ráðhúsgarðinum og horfðust í augu andartak, litu síðan undan í rjóðri feimni og vissu ekki fyrr til en þau voru hvort í sínu lagi farin að raða saman orðum einsog lífið væri dular- fullur leikur þar sem allt getur gerst. Þá vaknaði ljóðið. En það er önnur saga frá annarri og betri tíð. (bls. 50—51). Sögurnar í I borginni okkar eru sann- kallaðar furðusögur. Sumar þeirra nálg- ast form dæmisagna þar sem táknin sem bera söguna uppi skapa n.k. heildar- mynd. I öðrum er ímyndunaraflinu gef- inn lausari taumur og lesandanum aukið frjálsræði um túlkun. Forsenda þess að slíkar furðusögur heppnist hlýtur ævinlega að vera sú að höfundi þeirra lánist að láta lesandann sjá veruleikann í nýju og óvæntu ljósi. Petta virðist mér Vésteini takast ljóm- andi vel víðast. Sagan Útlendingur finnst mér þó veikur hlekkur í bókinni 237
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.