Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2013, Blaðsíða 4

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2013, Blaðsíða 4
4DAISY NEIJMANN OG GUNNÞÓRUNN GUðMUNDSDÓTTIR En minni hefur verið mönnum hugleikið síðan í fornöld, þótt umræð- an þá hafi gjarnan einblínt á ýmiss konar minnistækni sem beitt var til að varðveita og kalla fram þekkingu á tímum þar sem ritmenning var rétt farin að ryðja sér til rúms.3 En það er í raun ekki fyrr en í kjölfar nútímavæðing- ar í vestrænni menningu og þeirra félagslegu, efnahagslegu og tæknilegu afleiðinga sem nútímaþróun hafði í för með sér, að minnið öðlast nýja merkingu og verður jafnframt að vandamáli.4 Félagsfræðingar á borð við Richard Terdiman og Paul Connerton tala jafnvel um ?minniskreppu?, þegar fólk finnur fyrir djúpum aðskilnaði fortíðar og nútíðar, samhengi tímans og sjálfsins rofnar, og menn fara að upplifa fortíðina sem óörugga. Þar með truflast minnið og minningarferlið flækist.5 Um leið og menn finna að fortíðin er að hverfa úr greipum þeirra og verða gleymskunni að bráð, hafa þeir þörf fyrir að halda í hana eins fast og þeir geta. Nútíminn verður fyrir ágangi fortíðarinnar. Nietzsche talaði um byrði fortíðarinnar í þessu samhengi, þegar minningar verða svo yfirþyrmandi að þær ætla að gleypa nútímann. Fyrir rómantísku skáldin var minnið fyrst og fremst einstaklingsbundið og tengt ímyndunarafli og innra lífi manns. Minningar gerðu fólki kleift að ímynda sér og upplifa fortíðina, en þær gætu einnig komið fram og gert vart við sig óumbeðið. Bókmenntagrein minnisins, sjálfsævisagan, sýnir þær breytingar sem verða á hugmyndum fólks um minnið, en ávallt er það nátengt veruhætti og sjálfsmynd ? gleymska og minnisleysi grefur undan sjálfsmynd og þekkjanleika manneskjunnar. Marcel Proust var undir áhrif- um frá minniskenningum Henris Bergson í sínu mikla verki, Á la récherche du temps perdu, þar sem hann setur fram hugmyndir sínar um tvískipt- ingu minnisins í hið sjálfráða (fr. memoire volontaire) og hið ósjálfráða (fr. memoire involontaire), sem virðist hafa þann mátt að færa honum fortíðina aftur í óstöðvandi flæði minninga. Slíkt flæði minninga getur þó orðið að byrði og minnið því að sjúkdómi. Walter Benjamin hefur lýst í skrifum sínum hvernig nútíminn og hraði hans ræðst á okkur í mynd stöðugra 3 Um minnishugmyndir fornaldar, sjá t.d. Frances A. Yates, The Art of Memory, London: Routledge, 1966 og Harald Weinrich, Lethe: Kunst und Kritik des Vergessens, München: C. H. Beck, 1997. 4 Frekari umfjöllun um áhrif nútímavæðingar á minnismenningu má sjá hjá Daisy Neijmann, ?Hringsól um dulinn kjarna: Minni og gleymska í þríleik Ólafs Jóhanns Sigurðssonar?, Ritið 1/2012, bls. 115?139. 5 Richard Terdiman, Present Past: Modernity and the Memory Crisis, Ithaca og London: Cornell University Press, 1993, bls. 3; Paul Connerton, How Modernity Forgets, Cambridge University Press, 2009, bls. 5.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.