Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2013, Blaðsíða 195

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2013, Blaðsíða 195
195 nefna það sem Virginia Valian kallar skema.23 Samkvæmt Valian er skema eins konar hugmyndaklasi sem felur í sér hugtök yfir einstakling eða þá flokk eða gerð einstaklinga. Skemað felur í sér væntingar til þess hvernig einstaklingur af tiltekinni gerð muni hegða sér og hvaða eiginleika hann hafi. Þannig höfum við skema fyrir konur, fyrir karla, fyrir heimspekinga, gáfumenn, pípulagningamenn, forseta, hjúkrunarfræðinga og svo fram- vegis. Skemað fyrir konur og skemað fyrir gáfumenn skarast frekar lítið. Til einföldunar má orða það þannig að væntingar okkar til kvenna og væntingar okkar til gáfumanna falli ekki vel saman. Einhverjum kann að þykja þessi mynd af heimspekingum ósanngjörn eða vafasöm. Til dæmis gæti einhver viljað minna á orð Sókratesar um að hann vissi það eitt að hann vissi ekkert, sem heimspekingar hafi gjarnan að leiðarljósi, auk þeirrar aðferðar Sókratesar að biðja viðmælanda sinn um að útskýra þau hugtök eða fyrirbæri sem til umræðu eru fremur en að þykjast vita allt um þau sjálfur. Það er einmitt algengt í heimspeki að tala um að við skiljum ekki tiltekið atriði, það gangi ekki upp þannig að við getum ekki almennilega vitað hvernig það er eða hvað það stendur fyrir. Ef þetta einkennir hina heimspekilegu afstöðu, hvernig má það þá vera að ég haldi því fram að heimspekingar þykist svona greindir? Eru þeir ekki einmitt manna auðmjúkastir þegar greind er annars vegar, óhikandi við að viðurkenna að þeir hvorki skilji né viti? Svarið er að auðmýkt heimspekinganna beinist ekki að náunganum heldur birtist hún andspænis einhverju miklu stærra, gagnvart ráðgátum alheimsins. Heimspekingur sem segist ekkert vita er ekki (eða í flestum til- vikum ekki) að gefa til kynna að hann skorti þekkingu sem aðrir í kringum hann hafi, heldur er hann að halda því fram að við öll, mannkynið allt, vitum í raun ósköp fátt. Hlutverk heimspekingsins er þarna að sjá í gegnum þá tálsýn að við vitum eitthvað, að afhjúpa blekkinguna og benda á villurnar. Og heimspekingur sem segist (í hinu heimspekilega samhengi) ekki skilja tiltekið umræðuefni er ekki að lýsa því yfir að hann sé tregari en aðrir held- ur er hann að segja að viðfangsefnið sé illskiljanlegt, ef ekki óskiljanlegt. Sá sem heldur slíku fram þarf að ganga út frá því að hann hafi að minnsta kosti sömu forsendur og aðrir til að skilja umræðuefnið. Þótt setningin ?Ég skil ekki það sem þú segir? sé vissulega stundum notuð til merkis um að sá sem hana mæli telji sig skilja minna en viðmælandinn þá er hún ekki 23 Virginia Valian, Why so Slow? The Advancement of Women, Cambridge, MA: MIT Press, 1999. ER HEIMSPEKIN KVENFJANDSAMLEG?
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.