Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2013, Blaðsíða 209

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2013, Blaðsíða 209
209 verið; minnið er ávallt undir áhrifum frá gleymsku og afneitun, bælingu og tráma, og þjónar oftar en ekki þörfinni til að réttlæta valdið og við- halda því. En sameiginlegt minni samfélags er ekki síður ófyrirsjáanlegt, ekki síður óstöðugt, form þess síður en svo óbreytanlegt. Það er alltaf háð ógreinilegum og ekki svo ógreinilegum endurmótunum. Minni samfélags byggist á samræðu hugmynda og gildismats, helgisiða og stofnana sam- félagsins. Í tilfelli nútímasamfélaga er það einkum mótað af opinberum minnisstöðum eins og safninu, minnismerkinu eða minnisvarðanum. En varanleikinn sem minnisvarði úr steini virðist gefa til kynna er ávallt byggð- ur á kviksyndi. Sumum minnisvörðum er velt af stalli í miklum fögnuði á tímum stórfelldra samfélagsumbrota, aðrir geyma minni í steingerðasta formi þess, ýmist sem goðsögn eða klisju. Enn aðrir eru einfaldlega mynd- ir gleymskunnar, merking þeirra og upphaflegur tilgangur máist út með tímanum. Eins og Musil sagði eitt sinn: ?Það er ekkert í heiminum jafn ósýnilegt og minnisvarðar.?5 En er eitthvert vit í því að stilla minni upp sem andstæðu gleymsku eins og við gerum svo oft, gleymskan er þá í besta falli talin vera óumflýj- anlegur galli eða annmarki á minninu? Er raunin ekki sú, þótt það sé mót- sagnakennt, að hver og ein minning er óhjákvæmilega háð bæði fjarlægð og gleymsku, einmitt því sem grefur undan þeim stöðugleika og áreið- anleika sem vænst er, en er um leið nauðsynlegt fyrir lífsþrótt minnisins sjálfs? Er það ekki einmitt innbyggður styrkleiki minnisins að hægt er að vefengja það frá nýjum sjónarhornum, út frá nýjum sönnunum og frá þeim stöðum sem það hefur útilokað? Vegna þess að samtalið milli nútíðar og fortíðar er bundið vali og breytist sífellt, höfum við komist að því að sam- tími okkar mun óhjákvæmilega hafa áhrif á hvað og hvernig við munum. Það er mikil vægt að skilja þetta ferli, ekki harma það í þeirri röngu trú að einhvers konar endanleg, hrein, heil og yfirskilvitleg minning sé möguleg. Af þessu leiðir að fortíð sem er vandlega geymd mun alltaf vera greypt í samtíma okkar, frá því að móta dulvitaðar þrár til þess að leiða meðvitaðar gjörðir okkar. Um leið getur vandlega geymd fortíð breyst í goðsagna- kennda minningu. Hún er ekki ónæm fyrir því að steingerast og getur orðið að hindrun fyrir þarfir samtímans í stað þess að vera leið inn í sam- fellu sögunnar. 5 Robert Musil, ?Nachlaß zu Lebzeiten?, Prosa, Dramen, späte Briefe, ritstj. Adolf Frisé, Hamburg: Rowohlt, 1957, bls. 480. MINNISVARðAR OG HELFARARMINNI Á FJÖLMIðLAÖLD
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.