Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.2009, Page 60

Tímarit Máls og menningar - 01.06.2009, Page 60
G u n n a r K a r l s s o n 60 TMM 2009 · 2 varð því sjálfkjörinn. Fylgismenn uppkastsins fengu 3.475 atkvæði eða 43%. En á þessum árum voru engar hlutfallskosningar, ekki einu sinni í tveggja fulltrúa kjördæmum, svo að andstæðingarnir hlutu 25 þing- menn en fylgismenn aðeins níu, sem ráðherrann gat að vísu hækkað upp í 15 með því að tilnefna sex flokksmenn sína sem konungkjörna þing- menn.26 Til að rekja þessa sögu örstutt áfram skal það nefnt að sambandsmálið var loksins kljáð nokkurn veginn á enda með sambandslögunum sem gengu í gildi 1. desember 1918. Þá fyrst kom umsamið ríkjasamband í staðinn fyrir stöðulög danska Ríkisþingsins frá 1871. Stjórnarskrárbreyt- ing sem lagaði innlenda stjórn íslenska ríkisins að sambandslögunum 1918, „Stjórnarskrá konungsríkisins Íslands“, var síðan samþykkt árið 1920 og gekk í gildi 1. janúar árið eftir.27 Eftir það tvinnuðust a– og b– þráður þjóðríkismyndunar gersamlega saman á ný og Íslendingar afnámu sambandslögin með stjórnarskrárbreytingu árið 1944. Um leið gerðu þeir eina litla stjórnarbyltingu þegar þeir afnámu konungdæmið Ísland og tóku sér forseta í stað konungs. Svo seint sem 1928 var því hald- ið fram á Alþingi, og virðist ekki hafa verið andmælt, að það hefði ekki áhrif á konungssambandið þótt samningnum frá 1918 væri sagt upp.28 Hvers vegna var uppkastinu hafnað? Í Vonarstræti segir Ármann Jakobsson söguna eindregið frá sjónarmiði andstæðinga uppkastsins. Fyrst og fremst er þetta saga Theodóru Thor- oddsen, hvernig hún, sem hafði ekki einu sinni kosningarétt til Alþing- is, sogast inn í stjórnskipunarmálið í dvöl sinni með Skúla bónda sínum í Kaupmannahöfn og hvetur hann til að rísa gegn uppkastinu, hálfbug- aðan af veikindum:29 Þetta er bull, segir hún. Hún er bálreið. Þetta gengur ekki. Þetta er ekki það sem ályktun Þingvallafundarins snýst um. Þetta er ekki það sem þjóðin vill. Frjálst og sjálfstætt land stendur þar, segir hann. Er það ekki það sem við viljum? Sem eigi verður af hendi látið. Hvað þýðir það? Ég veit það ekki. Ég spurði Hannes að því. Og hvað sagði hann? Hann sagði að það þýddi ekki neitt. Þarf það þá að standa í lögunum? Það er víst. TMM_2_2009.indd 60 5/26/09 10:53:25 AM
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.