Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.2011, Síða 34

Tímarit Máls og menningar - 01.09.2011, Síða 34
G u ð n i E l í s s o n 34 TMM 2011 · 3 benti á að bylting hefði orðið í framleiðslu eyðingarlyfja á árunum eftir síðari heimsstyrjöld, en að sama skapi vantaði rannsóknir á áhrifum þeirra á náttúruna og heilsu almennings,55 krabbamein þurfi t.d. tíma til þess að koma fram og að konur og börn væru hugsanlega viðkvæmust fyrir eitrinu.56 Rannsókn Barbara A. Cohn staðfesti þann ótta hennar. Vandinn að mati Carsons var ekki síst sá hversu litlir fjármunir voru lagðir í rannsóknir á hagnýtingu náttúrulegra óvina skaðvalda, „af þeirri einföldu ástæðu, að þær gefa ekki fyrirheit um gróða á borð við þann, sem fæst í efnaiðnaðinum“.57 Líklega liggur andúð frjálshyggjumanna á Carson ekki síst í því að hún treystir ekki markaðnum einum til þess að ráða úr vandanum. Þeir leggja allt sitt traust á græðgina sem þeir vilja taka í þjónustu sína eins og Hannes þreytist aldrei á að auglýsa.58 Grein Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar ber fyrst og fremst að túlka sem pólitíska atlögu að umhverfisverndarhreyfingum nútímans, en hann hefur sjálfur lagt þær að jöfnu við sósíalisma.59 Áróðursmáttur greinarinnar er nokkur. Fræðilegt framlag hennar er það að sama skapi ekki. III Undir lok bókar sinnar spyr Rachel Carson sig hvers konar samfélag geti af sér þá hugmynd að náttúran sé einvörðungu til vegna mannsins. Hún segir hugmyndir og starfsaðferðir hagnýtu skordýrafræðinnar mestan part tilheyra „steinöld vísindanna“.60 Gagnrýni Carsons er öðrum þræði siðferðileg, en hún spyr sig hvort kalla megi þau samfélög menn- ingarsamfélög sem með almennum eiturefnahernaði leiði svo almennar þjáningar yfir aðrar lífverur. Áhyggjur Carsons eru þó ekki síður mót- aðar af jarðbundinni sýn hennar á stöðu mannkyns í umheiminum. Hún óttast að stríðið gegn náttúrunni leiði til þess að við tortímum sjálfum okkur í leiðinni.61 Með bók sinni tókst Carson að rjúfa að því er virtist órjúfanlega eitur- efnavoðina sem bandarískar fjölskyldur sveipuðu sig, en gufurnar úr pumpunum læstu sig í hvern krók og kima og ekki síst í hugi manna. Hún segir: Vér getum gljáð gólf vor með gljáa, sem ábyrgzt er að drepi öll skordýr, er á honum gangi. Vér getum hengt upp í klæðaskápa vora og fatahlífar renninga, sem vættir eru í lindan, eða sett þá í skrifborðsskúffur vorar, og þurfum þá ekki að hafa áhyggjur út af möl í hálft ár á eftir. Í auglýsingum er þess ekki getið, að lindan sé hættulegt. Ekki heldur í auglýsingum um rafeindatækið, sem sendir frá sér lindagufu – oss er sagt, að hún sé skaðlaus og lyktarlaus. Hið sanna er þó,
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.