Goðasteinn - 01.09.1973, Blaðsíða 13

Jónsson og Þuríður kona hans; þar sat allt fólkið á vökunni, og
þar var lesið. Fyrir þessu herbergi var ,,vængjahurð““ (Br. J.;
Dulrænar smásögur 1907, bls. 99).
Má af þessu sjá, að baðstofan hefur verið stór, cnda heimilið
mannmargt. í manntölum og húsvitjunarbókum eru taldir 15 í
heimili, þegar flest er, en oftast um 12 manns. Auk húsbænda
og barna þeirra eru að jafnaði 4-5 vinnuhjú, tökubörn, niður-
setningar, próventumanns er getið. Um hegðun heimilisfólks
segir séra Jóhann Björnsson: „Góð yfirhöfuð á heimilinu” (1837).
„Hegðan mikið regluleg og stjórnsöm" (1840) o. s. frv- - Eftir-
tekt vekur það, hve mikið hefur verið um tökubörn á þessu
heimili. Flest árin í búskapartíð þeirra hjóna voru þau eitt eða
fleiri í senn, oft tvö, stundum þrjú og jafnvel eru talin fjögur eitt
árið (í manntali 1870). Er og sagt, að Þorgilsi hafi látið mjög
vel að hæna að sér börn og unglinga. Einkum er til þess tekið,
hve góður hann var að segja sögur, og nutu þess fleiri en heima-
börnin.
Eins og að líkum lætur, varð unga fólkinu á þessu heimili
ýmislegt að gamni. Árin 1855-59 var þar vinnumaður að nafni
Jón Árnason og auknefndur „hlemmur", vegna þess að hann var
lagtækur og fékkst nokkuð við að dytta að búsgögnum, smíða
hlemma á ílát o. s. frv. Jón var rúmlega tvítugur, þegar hann var
á Rauðnefsstöðum, og léttur í lund. Hann var allvel hagmæltur.
Eitt sinn var hann að búast að heiman og vildi sjá sig i spegli,
áður en hann færi, en í þessum brottbúnaði rakst hann á hús-
bóndann í göngunum, og var svo mikið kast á Jóni, að minnstu
munaði, að hann hlypi Þorgils um koll. Þá gerði Halla þessa vísu;
Spyr oft; Hvar er spegillinn?
Spretti tekur löngum,
hikar ei, þó húsbóndinn
hcinum mæti í göngum.
Jón svaraði fyrir sig:
Spyrjið líka að spegli þið
og sparið þetta valla.
Goðasteinn
11