Læknaneminn - 01.04.2020, Page 99

Læknaneminn - 01.04.2020, Page 99
R it rý n t e fn i S ke m m ti e fn i o g p is tl a r 9 9 Inga Björk Margrétar Bjarnadóttir Mamma, kærasta, dóttir, systir, vinkona, listfræðingur, verkefnastjóri hjá Lands- samtökunum Þroskahjálp og baráttu kona fyrir réttindum fatlaðs fólks. „Enginn myndi lýsa Karinu sem veikburða: þetta var ekki fyrirséð, hún var ekki minna virði en annað fólk. Dauði hennar var ekki óhjákvæmilegur, var okkur ekki léttir, er ekki blessun.“ Svo skrifar breski leikarinn  Rory Kinnear í The Guardian á dögunum, um þá sorglegu lífsreynslu að missa fatlaða systur sína, Karinu, úr COVID-19. Hann kemur hér í orð því sem margt fatlað fólk og aðstandendur þess upplifa á þeim óvissutímum sem nú standa yfir. Það er nefnilega reynsla margs fatlaðs fólks, eins og Kinnear lýsir, að líf þess sé metið óæðra lífi ófatlaðs fólks og að það sé líf sem ekki er þess virði að lifa.  Fatlað fólk er í sérlega viðkvæmri stöðu í neyðar ástandi. Í erlendum miðlum berast okkur fréttir af háu hlutfalli fatlaðs fólks sem veikst hefur af COVID-19, skorti á aðstoð og aukinni jaðarsetningu. Heilbrigðisþjónustu er forgangs raðað, þar sem öndunarvélar og spítala pláss eru af skornum skammti og í slíkum aðstæðum er siðferðispróf lagt fyrir sam félög þegar yfirvöld og heilbrigðis- starfsfólk þurfa að taka ákvörðun um hvernig eigi að haga þjónustunni og í alvarlegustu tilfellunum forgangsraða hverjir fá lífs- nauðsynlega þjónustu.    Í þessum aðstæðum er afar mikilvægt að ófatlað fólk átti sig á þeim fötlunarfordómum sem ofnir eru inn í menningu okkar og undirmeðvitund. Þannig beitir ófatlað fólk mismunun og sýnir fordómafulla hegðun, án þess að ætla sér það. Jaðarsetning fatlaðs fólks og fordómar gegn því birtast þannig með lymskulegum hætti og snúa ekki bara að hatursorðræðu eða aðgengisleysi. Hún birtist meðal annars í því, eins og Kinnear lýsir, að fötlun er álitin harmleikur og óæskileg. Fötlun er ekki hluti af eðlilegri fjölbreytni samfélagsins, heldur ber að laga fatlað og langveikt fólk með öllum tiltækum ráðum. Þetta er svo kallað læknisfræðilegt viðhorf til fötlunar, sem horfið hefur verið frá, og vék það fyrir félagslegri nálgun á fötlun. Með þessu nýja viðhorfi er litið svo á að fötlun sé félagslegt fyrirbrigði. Það sé samfélagið sem valdi fötlun með aðgengisleysi og jaðarsetningu. Fötlun er þannig hluti af fjölbreytni í samfélaginu og að fatlað fólki eigi rétt á að lifa lífi sínu með reisn og njóta sömu réttinda og aðrir borgarar.    Mörg samfélög sem nú standa í ströngu í baráttunni við COVID-19 hafa fullgilt sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Í sáttmálanum kemur fram skylda ríkja til þess að huga sérstaklega að vernd fatlaðs fólks í neyðarástandi, rétt fatlaðs fólks til heilsu og bann við mismunun. Það er því ljóst að yfirvöldum ber að vernda fatlað fólk og má ekki neita því um nauðsynlega heilbrigðisþjónustu.    Það er þyngra en tárum taki að hugsa til þess að þegar fatlað fólk í blóma lífsins deyr sé það álitin blessun fyrir það sjálft og aðstandendur þess. Það er álitið óhjákvæmilegt og að fólk sé hvíldinni fegið. Það er rangt að ganga út frá því, frekar en að annað ungt fólk í blóma lífsins sé hvíldinni fegið. Líf okkar er það dýrmætasta sem við eigum og enginn annar getur dæmt um hvort það sé þess virði að lifa. Fatlað og langveikt fólk á innihaldsríkt og hamingjusamt líf þótt við notum hjólastóla, þurfum túlka, notum öndunaraðstoð eða höfum þörf fyrir annars konar stuðning. Við erum foreldrar, börn, systkini, vinir og makar. Við auðgum samfélagið með margvíslegum hætti. Við erum dýrmæt og dauði okkar er ekki blessun. Líf sem er þess virði að lifa?
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134

x

Læknaneminn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.