Morgunblaðið - 19.12.1991, Blaðsíða 23

23
MORGUNBLftÐIÐ FIMMTUDAGUR 19. DESEMBER 1991
UR HELLIIHOLL
Bókmenntir
Súsanna Svavarsdóttir
Bláskjár
Ævintýri eftir Franz Hoffmann.
Þýðandi: Hólmfríður Knudsen.
Utgefandi: Forlagið.
Það er alveg ótrúlegt hvað hægt
er að búa til margar útgáfur af
ævintýrum. Þau eru óteljandi ævin-
týrin sem skrifuð hafa verið um
prinsa og prinsessur í álögum, sem
verða fyrir ranglæti og nornum og
stjúpum og systrum og álfkonum
(athyglisvert að það er iðulega
kvenkynið sem er illa innrætt). En
hvað um það, ævintýrin eru ótrú-
lega sígild og skemmtileg.
Svo eru annars konar ævintýri —
og sum alveg sér á parti. Það á við
Bláskjá, söguna af litla dreng-
hnokkanum sem býr í ræningja-
bæli, í helli þar sem allir eru svart-
ir og skítugir og háværir og orðljót-
ir, nema Ella litla vinkona hans.
Þau tvö eru hrædd, þau standa
saman, þótt hún sé af dimma stofn-
inum og hann af þeim ljósa, með
englahárið sitt og himinbláu augun.
Enda fær hann bara að fara út að
nóttu til og þá er settur litur í hár-
ið á honum, svo hann þekkist ekki.
Honum hefur nefnilega verið
rænt honum Bláskjá. Og hann á
sér óljósa minningu um hlýjan móð-
urfaðm og hann langar að sjá sól-
ina. En Bláskjár fær aðeins að fara
út um nætur, í ránsferðir og varla
það, því hann hefur reynt að stijúka
einu sinni og var þá settur í svart-
holið. Það var óhugnanleg reynsla
Næst þegar Bláskjár fær að fara
út úr hellinum — að nóttu til — er
það til að ræna höll greifans í ná-
grenninu. Ekki hafa þó ræningjarn-
ir erindi sem erfiði og Bláskjár verð-
ur viðskila við þá um tíma. Nógu
lengi til að sjá sólina, til að kynn-
ast því að til er öðruvísi fólk er
ræningjarnir, gott fólk og bjart fólk
eins og hann sjálfur. Þar fer fremst-
ur í flokki sonur greifans, sem vill
gera Bláskjá að bróður sínum, en
hirðmaður föður hans tekur slíkt
ekki í mál og hrekur Bláskjá í burtu.
Hann hefur komist í tæri við hið
góða og öðlast von um að það geti
sigrað að lokum, en þegar Bláskjár
lendir aftur í ræningjahöndum, ef-
ast hann. Hann rifjar þó upp það
sem Valter, sonur greifans sagði:
Að einhver tilgangur sé með öllu.
Þegar ræningjarnir stela svo Valt-
er, gerir Bláskjár sér grein fyrir
hver tilgangurinn var.
Bláskjár er ákaflega hrífandi
ævintýri. Þar takast hið góða og
illa stöðugt á. Það skiptast á skin
og skúrir, vonir og vonbrigði, trú
og efi. Þrátt fyrir það að Bláskjá
er skipað í ránsferðir, er hjarta
hans hreint og hann heitir sjálfum
sér stöðugt að komast burt — flýja.
Þýðingin er líka einstök. Málfarið
er seiðandi fallegt og kjarngott. Það
er eins og verið sé að segja börnum
sögu á fullorðinsmáli.' Ekkert er
fjarlægt og lesandanum ekki mein-
uð hughrif. Spennan er mjög lifandi
og nálæg. Um þýðandann, Hólmf-
ríði Knudsen, skrifar Vilborg Dag-
bjartsdóttir í eftirmála. Hólmfríður
fæddist árið 1870 og lést árið 1950.
Þar'kemur fram að hún stytti börn-
um sínum stundir með því að lesa
fyrir þau sögur úr dönskum tímarit-
um sem hún þýddi jafnóðum og hún
las. Enda er sagan af Bláskjá lík-
ari því að verið sé að segja manni
sögu, en að maður sé að lesa hana.
Á bók liggja hins vegar aðeins tvær
þýðingar; Bláskjár og Ævintýrið
um Stein Bollason. Það er skaði að
ekki skuli liggja fleiri þýðingar eft-
ir hana.
Bók um valdaránið í Moskvu
FRÖNSKU
ÚT er komin hjá Fróða hf. bók-
in „I helgreipum harðlínu-
manna“ eftir Gunnar Stefán
Wathne Möller. Bókin fjallar á
um valdaránið í Sovétríkjunum
síðastliðið sumar, en höfundur-
inn hefur rekið fyrirtæki í
Moskvu um nokkurt skeið og
verið þar búsettur.
Formála að bókinni ritar Nikolaj
Petrakoff, meðlimur forsetaráðs
Sovétríkjanna og stjórnmálaráðs
Hreyfingar fyrir lýðræðislegum
umbótum. í formála _ Petrakoffs
segir meðal annars: „Ég held, að
lesendum finnist þessi bók eftir
Gunnar Stefán Wathne Möller afar
áhugaverð. Að minnsta kosti get
ég sem beinn þátttakandi í atburð-
unum, sem lýst er, og sem dvaldi
alla þessa sögulegu daga í Moskvu,
bæði í Bely Dom, Æðsta ráði
Sovétríkjanna og við skriðdrekana
á götunum, borið vitni um það, að
bókin er sönn og læsileg Jýsing á
atburðunum.“
Gunnar Stefán Wathne Möller
stundar nám í stjórnmála- og
Sovétfræðum við Hai’vard-háskóla
í Boston. Auk þess hefur hann
dvalizt langdvölum í Sovétríkjun-
um undanfarin ár, rekið þar ferða-
þjónustufyrirtækið Bisnost og sett
á laggirnar The Moscow Institute
of Social and Political Studies, en
á vegum stofnunarinnar eru haldin
námskeið fyrir erlenda stúdenta í
rússnesku og Sovétfræðum.
Gunnar Stefán Wathne Möller.
LAMPARNIR
5
w
tt
a.
FALLEG HÖNNUN
MARGAR GERÐIR
le Qauphin
HEKLA
FRANCE
LAUGAVEG1174
S 695500/695550
Cf&ttmrö
HAGKAUP
I
i