Gefn - 01.07.1871, Side 66

68
er Teligot heitir, og Bayr segir það sé það fljót er Sinauda
nefnist. Spruner setur Exampaei regio um miðja Hypanis
(Bug) á mýrlendum stöðvum. Mullenhoff1 2) snertir að eins
sögu Herodotus’, án þess að halda lengra út í málið. Yið
þetta stendur skoðanin enn: allir þessir lærdómsmenn hafa
ekki einóngis álitið, að eirketillinn og Exampaeus (sem hlýt-
ur að vera eitt og hið sama) hati í raun og veru verið til,
heldur og einnig að orðið »Exampaeus« sé endilega útlagt
á grisku og merki lpa\ o8o\. — j>að er víst. að Examp-
aeus er eiraldarhugmynd, en eg álít hann fyrir tóma hug-
mynd. Eg ímynda mér að annað hvort afskrifarar Herodotus’
eða jafnvel hann sjálfur hafi einhvern veginn ruglað saman
kcapraí/K og Qaxomat <ipfopai -); eg ímynda mér að þetta
nafn hafi myndast úr finnskum sögum um Sampo, og að samp
þess vegna sé stofninn í Exampaeus o: Ek-samp-aios, og
þá eitthvert ek eða e hengt framan við, óviðkomandi sjálfri
hugmyndinni, en aios og aeus sé einúngis endíng, og orðið
ætti þá að vera á grisku lapnáios eða fremur Zapnúv. Eg
hef áður nefnt Sampo. þegar eg talaði um hornahugmyndina;
um Sampo er svo kveðið í Kalevala, þjóðkvæði Finna, að í
Pohjola (Pajala = norðurland = Lappland) var drottníng
sú er Louhi (Laufev?) hét og átti fagra dóttur, sem »situr
á lopthoganum og slær gulllegan vef«. Wainamoinen beiddi
meyjarinnar, en fékk hana ekki nema hann léti Hmarinen
smíða »Sampo« — hann3) er svona strax nefndur í kvæðinu
eins og eitthvað alkunnugt. Sampo (sem í Kalevala ávallt
nefnist Sammon) var frjósemis-tól og auðgjafi, gerður af
svanafjöður, kornfræi og fiðrildisdúni, og hann mól auð í
Pohjcla — nákvæmar er ekki sagt hvað eða hvernig hann
1) Deutsche AHertumskunde I, 213.
2) A enum fyrra staðnum eru þessi orðraunar ekkinefnd; enþau
fela lieldur ekki neina aðalástæðu í ser íyrir þessu.
3) Eg karlkenni þetta orð, en eg veit ekki hvort það er rétt eða
ekki.