Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1910, Blaðsíða 22

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1910, Blaðsíða 22
22 upphæðin er talin í álnum (80X120X3=240X120), enn sje hún talin í þriggja álna aurum, verður hún þrefalt hærri enn firri upp- hæðin, og ná slíkar áverkabætur engri átt. Frá alda öðli hafa menn talið 120 á 1 n i r í hverju jarðar- hundraði.1) Dr. V. G. segir, að þetta geti með engu móti samþíðst hinu sanna verði jarðanna, heldur sje hvert jarðarhundrað jafnt einu hundraði þriggja (hví eigi sex ?) álna a u r a. Nú veit jeg ekki, við hvað á fremur að miða verðmæti jarða enn við landskuldina af þeim. Páll Vídalín hefur í Skíringum sínum 551.—552. bls. leitt ljós rök að því, að leigumáli hafi að fornu fari vanalega verið 12 álnir firir hvert jarðarhundrað (sbr. Halldór Einarsson, Værdibereg- ning pá landsvis 14. bls.). Enn þetta er einmitt lögleiga hin forna, 10°/o (sbr. Grág. Kb. II 140. og 248. bls. Sthb. 213. bls.). í Sturl. Oxf. I 94. bls. (sbr. Bisk. 1 418. bls.) segir, að Ingimundur prestur, fóstri Guðmundar biskups, hafi flutt sig búferlum að Möðruvöllum í Eijafirði og leigt landið »tíu hundruðum«.. I Johnsens jarðatali er þessi jörð talin 80 hundruð (f. m.), og segir í neðanmálsgrein, að Árna Magnússonar jarðabók telji hana 100 hundruð með hjáleigum. Nú er Möðruvellir að vísu stór og góð jörð, enn 10 hundruð þriggja álna a u r a (= 30 hundraða álna) landskuld hefur hún þó aldrei getað borið. Hjer hlítur því að vera átt við 10 hundruð (=10X120) á 1 n a landskuld, og er þó fulldírt leigt. I máldaga ölfusvatns frá 1180 (ísl. Fornbrs. I 2T0. bls.) segir, að kirkjan eigi »12 hundruð álna í Vatz (o: ölfusvatns) landi ok í Hagavíkr landi« (Hagavík er hjáleiga frá ölfusvatni). Þar er dírleikinn talínn í hundruðum álna. í Hjörseijar máld. (ísl. Fornbrs. I 303. bls.) er jörðin Sel(jar) í Hraun- hrepp talin »10 hundruð álna« (um 1200). Dr. V. G. telur íms dæmi úr Sturlungu, sem sína, að dírleiki jarða hefur staðið nokkurnveginn i stað síðan á 12. og 13. öld, ef miðað er við hið forna mat, sem nú er kallað og stóð fram ifir miðja 19. öid.2) Nú segir í Sturl. Oxf. ') I „Bergþórs statiitu", sem svo er kölluð, stendur, að l hundrað í jörðu sje jafnt 20 aurum (=20X6 álnir=120 álnir). Að vísu er hún falsskjal, búið til af Daða presti Halldórssini, sem nm tima var skrifari Brynjólfs hiskups og átti harn með Ragnheiði dóttur hans (K. Maurer í Ersch & Grruber Eneyclopadie undir Grágás, sjerprent. 20. hls. Jón Sigurðsson i Safni t. s. Isl. II 22.—23. bls.). Enn hún sínir þó, að menn hafa svo langt, sem Daði mundi fram, talið 120 álnir í hverju jarðar- hundraði. enn Daði var ffrddur 1638 og var skír maður. 2) German. abhdl. 546. bls. Hjer má geta þess, að jörðin Seljar i Hraunhrepp, sem nú var nefnd, er talin að fornu mati 12 hundruð að dírleika; munar það eigi meira enn 2 liundruðum frá því mati, sem var um 1200. I skrá um landamerki Ingj- aldshóls frá c. 1280 stendur: „En þat er fornt lag, at lngjaldshváll er fyrir 20 hundruð, Kjalvegr 10 hundruð, Þrándarslaðir 12 hundruð" (ísl. Fornhrs. II 165 bls.).
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.