Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1910, Blaðsíða 61

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1910, Blaðsíða 61
61 Hjaltahaugi hefir verið spilt nokkuð með allmikilli gryfju, en nú má honum ekki raska. — Ætti slíkt háttalag ekki að haldast nokkr- um mönnum uppi, að róta upp og eyða fornum haugum, sem full- glöggir eru og óhaggaðir frá fyrstu tíð að því er virðist, nema ef til vill undir sérstökum kringumstæðum. — Haugurinn mun vera allmiög blásinn og siginn, hefir verið miklu hærri í fyrstu. Hann er nú lág malarbunga, sem enginn myndi veita eftirtekt, ef garður- inn væri ekki umhverfis, hæðin mun vera um miðju aðeins 4 fet. Þvermál hringsins er 82 fet. Fyrir innan hann er um þriggja feta breið lægð umhverfis hauginn. Það er erfitt að segia hversu hár garður- inn hefir verið í fyrstu, en vafalaust hefir hann ekki verið minni en litlir vörzlugarðar gripheldir, t. d. túngarðar, gerast nú, því eðli- lega hefir hann verið til að vernda sjálfan hauginn. Það mun lengi hafa haldist við i þióðtrúnni bæði hér á íslandi og í Noregi að vernda slíka hauga fyrir skepnum og óskunda. Um það eru engin áreiðanleg munnmæli til framar, hvar hofið sjálft hafi staðið. Sig. Vigfs. álítur helst að það hafi verið á hóln- um að norðanverðu við Goðalaut1). I sóknarlýsingu sinni telur síra Benedikt Vigfússon Hof eitt af nýbýlum í Hóla landi, og á öðrum stað í lýsingunni segir hann svo: »Sér og en fyrir Aurmáli Goða- hofsins á Hofi, en þó miklu gjörr, áður þar var, árið 1827, bygt Ný- býlið«. Hof hafði verið miög lengi í eyði, máske margar aldir. Árni Magnússon getur staðarins á þessa leið í jarðabók sinni: Hofið heitir steckur og fiárhús stadarens (þ. e. Hóla). Þar seigia muiiraæle bæreii hafe staded ádur i fyrndenne, og liós eru þar byggdar merke. En þá er þesse biskupsstóll var stiftadur, var þar stadureii sem nú stendur haii, og veit eingeii ad sidan hafe bær vered á Hofenu; má og ecke byggia fyrer landþraung«. I húsvitjunarbók Hólasóknar er árið 1828 fyrst talin fjölskylda á Hofi. Bóndinn er Árni Guðmunds- son, 29 ára gamall, giftur, og eru 5 alls í heimili. Næsta ár er tví- býli að Hofi og eru 4 til heimilis á hvoru býlinu. 1830 eru báðar þessar fjölskyldur taldar þar aftur, en næsta ár hvorug þeirra, held- ur aðeins ein, nýr bóndi, að nafni Jón Gíslason; hann bjó þar um 20 ár. Síðan bjó þar lengi Friðrik Níelsson; voru þessir bændur báðir hreppstjórar. Af orðum síra Benedikts, sem verið hefir gagn- kunnugur á Hofi, mætti helst ráða að nýbýlið, bærinn sjálfur, hefði verið bygður einmitt þar sem hoftóftin sást, en þó ekki beint ofan í hana eða hún gerð með óllu ósjáanleg. Eftir því ætti hún ekki að hafa verið á hólnum norðanvert við Goðalaut (fjárhúsahólnum) heldur l) Art>. '88—92, bls. 108, sbr. og Arb. '07 bls. 19, gleggsta tóftin á rananum fyrir norðan fjarhúsin er að ummáli 43 X 10 fet.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.