Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1902, Blaðsíða 31

Eimreiðin - 01.05.1902, Blaðsíða 31
11 1 hér liggur fyrir, hefi ég skeytt saman alla þessa smáuppdrætti og aukið þá mjög og lagfært. Meðan rannsóknirnar stóðu yfir kom út 1886 jarðfræðis-uppdráttur íslands eftir K. Keilhack, þýzkan jarðfræðing (mælikvarði 1: 1,000,000); á honum sameinaði höf. nokkrar athuganir ýmsra jarðfræðinga við athuganir sínar sumarið 1883 og rannsóknir mínar á árunum 1881 —1885, en af því þá var enn eftir mikill hluti lands- ins ókannaður, gaf uppdráttur þessi' eðlilega ónóga hugmynd um jarð- fræðisbyggingu landsins í heild sinni. Sama ár lét hinn norski jarð- fræðingur Amund Helland prenta uppdrátt yfir Vestur-Skaftafellssýslu eftir athugunum þeim, sem hann hafði gjört á hraðri ferð um það svæði 1881, en uppdráttur sá er mjög ófullkominn, bæði að því er snertir mælingu og jarðlaga-útbreiðslu, þó ýmislegt sé þar nýtt og þýðingarmikið, sér- staklega gígaröðin 1783.2 Ennfremur lét Fr. Johnstrup á sama ári prenta jarðfræðisuppdrátt af litlu svæði norðaustan við Mývatn.3 Pá eru taldir allir jarðfræðisuppdrættir af íslandi, sem hingað til hafa komið út. Á hinum nýja jarðfræðis-uppdrætti, sem hér liggur fyrir, er út- breiðsla bergtegundanna um alt land sýnd með ýmsum litum, en rauð merki ýmislega löguð tákna sitthvað annað, er jarðfræðislega þýðingu hefir, t. d. eldfjöll af ýmsu tægi, ísrákir, steingjörvinga o. fl. Neðan við uppdráttinn eru skýringar á litum og jarðfræðisteiknum.4 Blágrýti (basalt, trap) tekur yfir langmest svæði á íslandi, Vestfirði, Austfirði og mestalt Norðurland; það er elzta bergtegund á landinu og um leið ein af hinum yngstu, því blágrýtisgos hafa haldist fram á vora daga, þó eigi séu þau eins mikilfengleg eins og í fyrndinni. Blýgrýtisfjöllin eru af bygð í Vestur-Skaftafellssýslu á undan Skaftárgosum 1783 (Geogr. Tidskr. XII, bls. 228), af Hitalaug við Torfajökul (s. st., bls. 223), af Hveravöllum (Ymer, Stock- holm 1889, tab. 3), af héraðinu kringum Brjámsiæk á Barðaströnd (Geol. Fören. Förhandl. XVIII, bls. 141) o. fl. 1 Zeitschrift der deutschen geologischen Gesellschaft, 38. Bd. 1886, tab. 8. 2 Lakis Kratere og Lavaströmme. Kristíania 1886. 3 Om de vulkanske Udbrud og Solfatarerne i det nordostlige Island (Naturhist. Forenings Festskrift. Kbhavn 1886). 4 Fyrir þá, sem ekki skilja ensku, þýði ég hér skýringar þessar. i° Basalt = blágrýti; 2° Liparite and Granophyre — líparít og granófyr; 30 Palagonitic Breccia, Tuffs and Conglomerats = þussaberg, móberg og hnullungaberg; 40 Gabbró; 50 Pliocene (Crag); 6° Doleritic Lava, pre-glacial and glaciai = dóleríthraun (grásteins- hraun) frá ísöld eða eldri; 70 Postglacial Basaltic Lava = blágrýtishraun yngri en ísöld; 8° Postglacial Liparitic Lava = líparíthraun (hrafntinnuhraun) yngri en ísöld; 90 Volcanic Ash, Blown Sand, Móhella = eldfjallaaska, roksandur og móhella; io° Diluvial and Alluvial Accumulations in the Highland =: fsaldarruðningur og ár- burður á hálendinu; ii° Diluviaí and Alluvial Accumulations in Valleys and Low- lands = ísaldarruðningur og árburður í dölum og á lálendum; 12° Sandar; 130 Glaciers = jöklar; 140 Lignite = surtarbrandur; 150 Fossil Plants = steingjörvar jurtir; ió° Fossil Shells := steingjörvar skeljar; 170 Raised Beaches = fornir malar- kambar yfir fjöruborði; 18° Highest Limit of Submergence =: hæstu sævartakmörk; 190 Striæ := ísrákir; 20° Hot Springs = hverir og laugar; 21° Solfataras =: brenni- steinshverir; 220 Mineral Springs = ölkeldur; 23" Volcanoes composed of Tuff and Lava = eldfjöll samsett af móbergi og hraunum; 240 Lava Domes = bunguvaxin eldfjöll (dyngjur); 250 Glacial Volcanoes = ísrákuð eldfjöll; 260 Glacial and Recent Volcanoes = ísrákuð eldfjöll, sem líka hafa gosið eftir ísöld; 270 Rows of Volcanic Cones = eldgígaraðir.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.