Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1902, Blaðsíða 43

Eimreiðin - 01.05.1902, Blaðsíða 43
123 ins, standa meir eða minna í sambandi við trúar- og siðahug- myndir þjóðarinnar, sem landskirkjan hefur verið að innræta lýðn- um allan hinn umliðna þúsund ára tíma. Gleymi stjórnfræðingur- inn þeim gjöranda, sem heitir lífsskoðun fólksins, fer hann fram hjá þeim frumpörtum, sem fyrst af öllu þarf við að miða. I nýrri franskri bók rannsakar höfundurinn Léon Bazalgette rætur alls þess volæðis, sem fósturjörð hans fellur í dýpra og dýpra, að því er flestum sýnist, þrátt fyrir allan glóandann ofan á. Hann svarar spurningu sinni óhikandi svo: »Afturför Frakk- lands meðal Evrópuþjóðanna, er fyrst og fremst að kenna þeim glæp þjóðarinnar, að hún hafhaði siðabótinni forðum, og horfði aðgjörðalaus á, er hún varð að kafna í blóði.« Hann full- yrðir þó, að hann sjálfur fylgi engri trúarjátning. En í niðurkúgun siðabótarinnar á 16. öld kvaðst hann sjá tildrögin til þess, að bylt- ingin á 18. öldinni snerist í fornt alræði (Cæsarisme). Fólkið hafði sjálft lamað hendur sínar, þegar það tveim öldum áður svínbeygði sig undir páfaveldið. Siðabótin var andastefna frjálslyndis og dreng- lundar, sannleiksástar og námfýsi. Rót hennar var hreinskilni og samvizkusemi, en hatur á skinhelgi, falsi og fláræði. Par sem rómverska kirkjan svínbindur samvizkur manna, veitir siðabótin rétt til rannsókna. Og þær þjóðir, sem báru auðnu til að hrinda af sér hinu andlega oki, hafa síðan sótt fram í siðmenning og eru nú öndvegisleiðtogar mannkynsins, meðan hin kaþólsku ríkin, og sérstaklega Frakkland, sem áður fór fyrir, sýkist og sjatnar meir og meir. En þegar hinn djarfi og einarði höfundur tekur oss Dani fram, sem einhverja hina fremstu þjóð, sem hrundið hafi af sér hlekkjum miðaldanna og lögfest hjá sér rétt og skyldu allra rannsókna, finst oss, sem hann fari lengra, en leyfilegt er, og að þar beri oss fremur blygðun vors andlitis. Samt er það satt og rétt, að í hinni seinvöktu vitund um þennan rétt og þessa skyldu býr lífæðin eða hjartaslagið í þeirri voldugu hreyflng, sem kallast umbóta-hreyfing, ekki einungis í trúarefhum, heldur og í öllum allsherjarefnum, sem heiti hafa. Frá henni hafa runnið og renna ódáinsstraumar, sem síðan hafa vakið afl og áræði þeirra þjóða, sem siðabótina tóku. Pennan brunn má með engu móti byrgja. Og frá þessu sjónarmiði á og hlýtur hin lútherska landskirkja vor, »þjóðkirkjan«, að athugast og dæmast af öllum dönskum
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.