Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1902, Blaðsíða 46

Eimreiðin - 01.05.1902, Blaðsíða 46
126 mennings fyrir lögmál og hreyfingu hlutanna. Pað markmið, sem siðabótin stefhir á, eins áreiðanlega eins og fijótið fellur frá há- lendi til hafs, það er ummyndan rétttrúunarinnar í hvers manns trúar- og siðgæðislega lífsskoðun á eigin ábyrgð. Frjáls félög ein- stakra manna, þeirra sem líkra skoðana þykjast vera, munu án efa taka arf þjóðskirkjusafnaðanna, þegar stundir líða, og afskifti ríkis falla úr sögunni. Pað, sem í rótinni býr, leitar upp stofninn, og enginn, sem hugmynd hefur um, hvað í raun réttri er mót- mælendatrú, getur efast um að lúthersk landskirkjustjórn ber sjált í sér þann vísi, sem verður henni að bana. Pað er þessi »óttalega afleiðing* sem lá í uppreistinni móti helgivaldi páfans fyrir 400 árum síðan. Hvernig sem rétttrúar- menn mótmælenda reyna til að dylja það, fer alt á eina leið. Menn geta — eins og hér í landi er gjört —¦ leitt fram aðalfrum- regluna: »réttlætinguna af trúnni«, og svo formlegu regluna: »að ritningin gefi reglur fyrir kenningunni«, en samt hljóta menn að játa, að frumatriði siðabótarinnar og meginmergur var krafa sam- vizku hvers eins og viðurkenning þeirrar skyldu, að kjósa sér sjálfur stöðu fyrir trú sína og siðgæði »í frelsi eiginnar ábyrgðar.« Að gjöra Lúther eða nokkurn annan að páfa, að binda samvizkur manna við hans sérstaka skilning eða við hans sérstöku »symból«, það er að skifta einum þrældómi fyrir annan, sem þó er langtum þýðingarminni, Hið mikla fríhyggjutímabil, sem endaði í minni þeirra, sem enn lifa, en nú er aftur hafið á ný, þótt umbreytt sé nokkuð og öðruvísi tímum háttað, það er meira en óyggjandi vitnis- burður mannkynssögunnar, að grundvallarreglu siðabótarinnar verður ekki hnekt, sízt nú, þegar lýðvald og jafnaðarskoðanir er búið að gegnsýra allan þorra alþýðu manna. En þótt endimarkið sé þannig auðsætt, er alls ekki þýðingar- laust, hvernig því er náð. Ofbeldisleg fráhvörf, rykkir og gönu- hlaup í þróun hlutanna hefur ætíð í för með sér, eins og reynslan hefur margsýnt, háskasamlegt afturkast, enda veldur heift og hatri á tvær hendur, þeirra, sem sigra, og þeirra, sem miður hafa, og þau mein eru langan tíma að gróa. Trúarlegar mótsetningar rista djúpt, engar dýpra, því þar er um lífsskoðanir manna, eða innri sannfæringar, að tefla — grundvallalög þau, er menn trúa að ráði í tilverunni og dæmi gott og illt, rétt og rangt. Parna er þunga- miðja stríðsins, sem stendur kyr, þegar alt það ryk er rokið burt, sem þröngsýn trúarfræði þyrlar upp annars vegar og blind og
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.