Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Qupperneq 130

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2005, Qupperneq 130
JOSEPH KOSUTH heimspeki Wittgensteins mildl áhrif á hann og einnig ýmsir heimspekingar sem fylgdu rökfræðilegri raunhyggju, m.a. breski heimspekingurinn A.J. Ayer. Heimspeki 'U/ittgensteins hafði reyndar þegar haft mikil áhrif á bandaríska urn- ræðu um heimspeki listarinnar,1 en verk Kosuths eru eitt skýrasta dæmið um áhrif heimspeki hans á hstsköpunina sjálfa. Enda þótt Kosuth líki listinni við tungumál og hstaverkum við setningar sem staðhæfa hvað list sé, væri sú kenning ekki jafn afdrifarík ef ekki kæmi til hinn skarpi greinarmunur sem hann gerir á iist og fagurfræði. Sjónræn upplifun og sjónræn áreiti koma listinni ekkert við að hans mati, ekld heldur skírskotun dl mannlegrar reynslu eða neitt sem stendur „utan“ við listina. Fallegir hlutir eru ekki heldur list og list þarf ekld að vera falleg. Listin er tungumál og listaverkin staðhæfa hvert inntak listarinnar er, þau eru könnun á listhugtakinu sjálfu, en ekld farvegur fyrir sjálfstjáningu eða fomitilraunir. Kosuth orðar þetta svo að listinni svipi til rökhæfinga, en greinarmunurinn á rökhæfingum og raunhæfing- um varð viðtekinn í heimspekinni á 17. öld og var mjög haldið á loft af rökifæði- legri raunhyggju á fyrstu áratugum 20. aldar. Rökhæfingar eru setningar sem eru sannar í krafti inntaks síns, hugtakanna sem eru notuð í setningunni. Hið sígilda dæmi er setningin: Allir piparsveinar eru ókvæntir karlmenn. Raunhæfingar eru aftur á móti sannar í krafti umtaks síns eða tilvísunar, þess sem þær segja mn veruleikann. Sígild dæmi eru setningar á borð við: Snjór er hvítur eða Það er rigning úti núna. Kosuth beitir þessum greinarmuni á listina og telur að listin sé ekki eins og raunhæfing, því að hún veiti okkur ekki upplýsingar tun heiminn, heldur sé hún eins og rökhæfing sem vísi til sjálfrar sín og staðhæfi að hún sjálf sé Hst. Listaverkin eru þá eins konar fallyrðingar um listina sjálfa, semingar sem setja fram ætlun listamannsins, hugmynd hans mn hvað listin sé. Að vissu leyti enduróma þessar hugmyndir kenningar bandaríska heimspekingsins Arthurs C. Danto um listheiminn sem hann sendi ffá sér árið 1964, þar sem hann hélt því fram að það sem gerði listaverk að list væri í raun og veru ákveðin kenning um list. Það væri því ekki útlit listaverks, heldur hugmyndalegt inntak, eða ætlun listamannsins og samband hennar við listheiminn, sem réði því hvort það teld- ist list eða ekki.2 Konseptlistin átti mikinn þátt í því að listamenn sneru sér í auknum mæli burt frá hefðbundnum listformum, málverki og skúlptúr, og reyndu fyrir sér með nýjum miðlum svo sem Ijósmyndum, bókum og gjörningum. Ahrifa hennar gæt- ir enn í samtímamyndlistinni þar sem sjá má að myndlistarmenn vfnna oft verk sín út ffá einhverri tiltekinni hugmynd sem þeir setja fram í því formi eða efni sem best hentar í stað þess að öðlast tæknilega færni eða vald á tilteknum iniðli. A hinn bóginn búa verkin yfir margvíslegri skírskotun, tilvistarlegri, félagslegri, 1 Sbr. Morris Weitz, „Hlutverk kenninga í fagurffæði“, Ritið, 1/2003, bls. 183-196. 2 Sbr. Arthur C. Danto, „Listheimurinn“, Ritið, 1/2003, bls. 147-162. 128
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.