Tímarit Máls og menningar - 01.07.1946, Blaðsíða 54

164
TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
Yfirstéttir fyrri alda ríktu með aðferðum liius frumstæða líkams-
ofbeldis, sem framið var í krafti vopnavaldsins. Lýðræðisborgara-
stétt nútímans styðst fyrst og fremst við hið skipulagða andlega of-
beldi, sem hún fremur í krafti sinna margvíslegu áróðursforréttinda.
Vegna áróðurstækni nútímans, sem gerir það fært að ná til millj-
óna nær fyrirvaralaust og skapa almenningsálit í máli á fáum dög-
um, verður hið andlega áróðursofbeldi ekki áhrifaminna tæki til
yfirdrottnunar en líkamlegt ofbeldi vopnavaldsins áður fyrr. Það
er raunar ennþá áhrifameira, með því að það villir á sér heimildir
á sérstaklega háskalegan hátt. Þetta andlega ofbeldi er sem sé fram-
ið í nafni hins andlega frelsis, einmitt þess frelsis, sem það er til
höfuðs sett. Talað er um lýðfrelsi, þegnfrelsi og þjóðfrelsi af sjálf-
um fremjendum þessa ofbeldis og rætt af fjálgleik um frjálsræði
einstaklingsins að velja og hafna og mynda sér skoðun, er birtist
síðan í hinum frjálsa þjóðarvilja, sem eigi þess kost að láta til sín
taka í lýðræðislegum kosningum og ákveða þannig stjórn og stefnu
þjóðmálanna.
Það er að vísu hverju orði sannara, að þjóðinni er náðarsam-
lega leyft að kjósa til þings einu sinni á nokkurra ára fresti. Og ef
til vill má til sanns vegar færa, að það sé komið undir þjóðarvilj-
anum, hverjir kosnir eru. En sá þjóðarvilji (ef átt er við vilja meiri
hlutans, sem úrslitum ræður), er að minnsta kosti ekki frjáls. í
hverju borgaralýðræðisþjóðfélagi er þjóðarviljinn reyrður í viðjar
yfirstéttaráróðursins, taminn og til sniðinn eftir hagsmunum auð-
magnsins. Þjóðarviljinn er einmitt mótaður af fulltrúum yfirstétt-
arinnar til þess að hann skuli kjósa þá til valda til þess aftur að
þeir skuli mega halda áfram að móta þjóðarviljann í hinum sama
tilgangi. Þetta er sá vítahringur blekkingarinnar, sem þjóðarviljan-
um verður að takast að rjúfa, áður en hann geti orðið frjáls. En til
þess að svo geti orðið, verður hann að komast til vitundar um ó-
frelsi sitt, læra að sjá í gegn um blekkingarvefinn, og þetta tekst hon-
um yfirleitt ekki af sjálfs dáðum, svo sem reynslan sýnir, því að
þar í er einmitt álagavald vítahringsins fólgið, að hver sá, sem
undir það er gefinn, er sér þess ómeðvitandi og heldur sig frjálsan
að velja og hafna og mynda sér skoðun.
Það hlutverk að vekja þjóðarviljann til vitundar um þetta ó-