Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 84

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 84
Tímarit Máls og menningar hverra og hvar íinna megi merki munnlegra heimilda. Mismunandi frásögur Landnámu og Njáls sögu af Gunnari á Hlíðarenda rekur hann til þess, að sagnirnar um hann hafi „gengið í ýmsum myndum og til- brigðum, eins og ævinlega er um munnlegar sagnir." I sambandi við bardagann við Knafahóla, sem bæði Landnáma og Njála segja frá, fer hann nákvæmlega út í það, sem á milli her. Landnáma nafngreinir að- eins fjóra, sem fallið höfðu úr and- stöðuliði Gunnars, Nj ála átta, og sam- eiginlegir eru aðeins tveir. Einari þyk- ir það „einkennilegt", „að ekki er getið Egilssona né Starkaðarsona í Landnámu, ef ritarinn vissi um fall þeirra, en getur um austmenn og hús- karl." Og svo veltir Einar því fyrir sér, hvernig þetta megi vera. En Barði hefur ekki áhyggjur af þvílíkum hlutum. I manntalinu frá 1703 býr á Efri-Reyn á Skaganum Jón Hreggviðsson 53 ára, giftur 55 ára gamalli konu, og hjá þeim er 33 ára gömul dóttir og 20 ára gamall sonur, og Jón hefur tvo vinnumerm, 28 og 23 ára að aldri. Okkur dettur ekki í hug að fara að bera þessar ör- uggu heimildir saman við frásögn Halldórs Laxness af þessum sama Jóni Hreggviðssyni í skáldverkinu Islandsklukkan, þegar við förum að meta gildi þeirrar bókar og skýra hana. Barða fer nákvæmlega eins gagnvart Njálu. Hann lítur hreinlega á hana sem skáldsögu, þar sem höf- uðpersónur eru nokkrir kunnir menn frá söguöld, og einstök stórbrotin at- vik úr ævi þeirra, sem lifað höfðu í munnmælum eða kunnum ritum, eru dregin fram á sj ónarsviðið. En raun- verulegt inntak sögunnar eru per- sónuleg mál höfundarins og sagnper- sónurnar samtíðarmenn hans, íklædd- ar gervi persóna liðinna alda, og því í engu skeytt, hve gervið muni í sam- ræmi við persónuna, hvers nafn er valið, en hirt um það eitt, að það hæfi samtíðarpersónunni, sem höf- undi liggur á hjarta. Og þá verður Barði ómótstæðilegastur í röksemd- um sínum, þegar hann slillir atburð- um og persónum Njálu við hlið at- burða og persóna frá samtíð Þor- varðar Þórarinssonar og skýrir veil- ur skáldverksins út frá því, hvernig persónuleg reynsla Þorvarðar tekur völdin í sínar hendur meira en góðu hófi gegnir og á kostnað samstilling- ar listaverksins. Ég vil taka sem dæmi nokkur at- riði, sem við koma Hildigunni Stark- aðsdóttur, fósturdóttur Flosa í Svína- felli og konu Höskuldar Hvítanes- goða. Njála lýsir henni með þessum orðum: „Hún var svo hög, að fáar konur voru jafn hagar. Hún var allra kvenna grimmust og skaphörð." Nú hvarflar það alls ekki að Barða að fara að brj óta heilann um það, hvað- an Nj áluhöfundur hafi fengið heim- ildir fyrir handamennt Hildigunnar, 194
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.